[ تَخْلُقُون : ]
« وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً »
« تَخْلُقُون » از مادّهء « خلق » است ، كه گاهى ، به معناى آفريدن و ساختن مىآيد ، و گاه ، به معناى دروغ گفتن ، بعضى از مفسران ، تفسير ديگرى براى اين جمله ذكر كردهاند ، و گفتهاند : منظور اين است كه شما اين بتها ( اين معبودهاى قلابى ) را با دست خود مىتراشيد و خلق مىكنيد ( بنابراين « إِفْك » به معناى معبودهاى دروغين است و « خلق » به معناى تراشيدن ) . « 1 »
[ تَخَوُّف : ]
« أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ »
« تَخَوُّف » به معناى هشدار و تهديد است . « 2 »
[ تَخُونُوا : ]
« لاتَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ »
« تَخُونُوا » در اصل « لاتَخُونُوا » است كه « لا » به قرينهء جملهء سابق حذف گرديده است . « 3 »
[ تَدَبُّر : ]
« أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ »
« تَدَبُّر » در اصل ، از مادّهء « دَبر » ( بر وزن ابر ) به معناى پشت سر و عاقبت چيزى است ، بنابراين « تدبّر » يعنى بررسى نتايج ، عواقب و پشت و روى چيزى مىباشد ، و تفاوت آن با « تفكّر » ، اين است كه « تفكّر » مربوط به بررسى علل و خصوصيات يك موجود است ، اما « تدبّر » مربوط به بررسى عواقب و نتايج آن است . « 4 »
[ تَدَّعُونَ : ]
« كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ »
« تَدَّعُونَ » از باب « افتعال » ، از مادّهء « دعاء » ، به معناى تقاضا ، و يا از مادّهء « دعوا » به معناى تقاضا و يا انكار چيزى است . و در اينجا يعنى ، پيوسته درخواست و تقاضا مىكرديد قيامت واقع شود ، اكنون واقع شده است ، و راه فرارى از آن نيست . « 5 »
[ تُدْلُوا : ]
« وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ »
« تُدْلُوا » از مادّهء « ادلاء » ، در اصل ، به معناى فرستادن دلو در چاه براى بيرون آوردن آب است ، و اين ، تعبير زيبايى است براى مواقعى كه انسان تسبيب اسبابى مىكند كه به منظور خاصى نايل گردد . « 6 »
[ تُدَمِّرُ : ]
« تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ »
« تدمر » از مادّهء « دمار » ، به معناى هلاك كردن و نابود ساختن است . « 7 »
هامش
( 1 ) . عنكبوت ، آيهء 17 ( ج 16 ، ص 248 ) .
( 2 ) . نحل ، آيهء 47 ( ج 11 ، ص 277 ) .
( 3 ) . انفال ، آيهء 27 ( ج 7 ، ص 173 ) .
( 4 ) . نساء ، آيهء 82 ( ج 4 ، ص 44 ) .
( 5 ) . ملك ، آيهء 27 ( ج 24 ، ص 362 ) .
( 6 ) . بقره ، آيهء 188 ( ج 2 ، ص 13 ) .
( 7 ) . احقاف ، آيهء 25 ( ج 21 ، ص 374 ) .