مىبرند ، در حالىكه مؤمنان راستين در سايهء ايمان ، آرامش و شهامت خاصّى دارند .
در آيهء بعد شدّت بغض و عداوت و نفرت آنها را از مؤمنان در عبارتى كوتاه امّا بسيار رسا و گويا منعكس مىكند ، مىگويد : « آنها چنان هستند كه اگر پناهگاهى ( همانند يك دژ محكم ) بيابند ، يا دسترسى به غارهايى در كوهها داشته باشند ، يا بتوانند راهى در زيرزمين پيدا كنند ، با سرعت هر چه بيشتر به سوى آن مىشتابند - تا از شما دور شوند و بتوانند كينه و عداوت خود را آشكار سازند ( لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً أَوْ مَغَارَاتٍ أَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا إِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُونَ ) » .
« ملجأ » به معناى پناهگاه است همچون قلعههاى محكم و يا مانند آن . « مغارات » جمع « مغاره » به معناى غار است .
« مدّخل » به معناى راههاى پنهانى است مانند نقبهايى كه در زيرزمين مىزنند و از آن وارد محلّى مىشوند .
« يَجْمَحُونَ » از مادهء « جِماح » به معناى حركت شتابانه و شديدى است كه هيچ چيز نتواند از آن جلوگيرى كند ، همانند حركت اسبهاى سركش و چموش كه نتوان آنها را متوقّف ساخت و به همين جهت چنين اسبى را « جَمُوح » مىگويند .
به هرحال ، اين يكى از رساترين تعبيراتى است كه قرآن ، ترس و وحشت منافقان يا بغض و نفرت آنان را بيان كرده كه آنها اگر در كوهها و روى زمين راه فرارى پيدا كنند ، از ترس يا عداوت از شما دور مىشوند ولى چون قوم و قبيله و اموال و ثروتى در محيط شما دارند ، مجبورند دندان بر جگر بگذارند و بمانند !
خودخواهى منافقان
آيات 58 و 59 سورهء توبه :
وَمِنْهُمْ مَّنْ يَلْمِزُكَ فِى الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَّمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ