كلمهء « احق » ( شايستهتر ) گرچه افعل تفضيل است ولى در اينجا به معناى « مقايسه دو چيز در شايستگى » نيامده بلكه « شايسته » و « ناشايسته » اى را مقايسه مىكند ، و اين در آيات قرآن و احاديث و سخنان روزمرّه نمونههاى زيادى دارد .
مثلًا گاه به شخص ناپاك و دزد مىگوييم : پاكى و درستكارى براى تو بهتر است ؛ معناى اين سخن آن نيست كه دزدى و ناپاكى خوب است ولى پاكى از آن بهتر است ، بلكه مفهومش اين است كه پاكى خوب و دزدى بد و ناشايست است .
مفسّران گفتهاند مسجدى كه در جملهء فوق به آن اشاره شده است كه شايسته است پيامبر صلى الله عليه و آله در آن نماز بخواند ، همان مسجد « قبا » است كه منافقان مسجد ضرار را در نزديك آن ساخته بودند .
البتّه اين احتمال نيز داده شده كه منظور مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله و يا همهء مساجدى است كه بر اساس تقوا بنا شود ، ولى با توجّه به تعبير « اوّل يوم » ( از روز نخست ) و با توجّه به اينكه مسجد « قبا » نخستين مسجدى بود كه در مدينه ساخته شد ، احتمال اوّل مناسبتر به نظر مىرسد ، هرچند اين كلمه با مساجدى همچون مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله نيز سازگار است . سپس قرآن اضافه مىكند : علاوه بر اينكه اين مسجد از اساس بر شالودهء تقوا گذارده شده ، « گروهى از مردان در آن به عبادت مشغولند كه دوست مىدارند خود را پاكيزه نگه دارند ، و خدا پاكيزگان را دوست دارد ( فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ ) » .
در اينكه منظور از اين پاكيزگى ، پاكيزگى ظاهرى و جسمانى است يا معنوى و باطنى ، در ميان مفسّران گفتگوست . در روايتى كه در تفسير « تبيان » و « مجمع البيان » در ذيل اين آيه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده چنين مىخوانيم كه به اهل مسجد قبا فرمود :
« ماذا تَفْعَلُونَ فِى طُهْرِكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَعالى قَدْ احْسَنَ عَلَيْكُمُ الثَّناءَ ، قالُوا نَغْسِلُ أَثَرَ الْغائِطِ ؛ شما به هنگام پاك ساختن خود چه كارى انجام مىدهيد كه خداوند اين چنين شما را مدح كرده است ؟ گفتند : ما اثر مدفوع را با آب مىشوييم . »
چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه ( فارسى ) — صفحة 133
مساهمون: ج فرازمند
ص١٣٣