برخورد شديد قرآن با مسجد ضرار :
آيات مورد بحث ، گروهى از منافقان را معرّفى مىكند كه با يك نقشهء ماهرانه و حساب شده وارد ميدان مبارزه با اسلام شدند ، ولى لطف الهى به يارى مسلمانان شتافت ، و اين نقشه نيز نقش بر آب شد .
نخستين آيه مىگويد : « گروهى از آنها مسجدى در مدينه اختيار كردند » كه هدفهاى شومى زير اين نام مقدّس نهفته بودند ( وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ) .
سپس هدفهاى آنها را در چهار قسمت زير خلاصه مىكند :
1 منظور آنها اين بود كه با اين عمل ضرر و زيانى به مسلمانان برسانند ( ضِرَاراً ) .
« ضرار » به معناى زيان رسانيدن تعمّدى است . آنها در واقع درست به عكس آنچه ادّعا داشتند كه هدفشان تأمين منافع مسلمانان و كمك به بيماران و از كار افتادگان است ، مىخواستند با اين مقدّمات ، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را نابود و مسلمانان را در هم بكوبند و حتّى اگر توفيق يابند نام اسلام را از صفحهء جهان براندازند .
2 تقويت مبانى كفر و بازگشت دادن مردم به وضع قبل از اسلام ( وَكُفْراً ) .
3 ايجاد تفرقه در ميان صفوف مسلمانان ؛ زيرا با اجتماع گروهى در اين مسجد ، مسجد « قبا » كه نزديك آن بود و يا مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله كه از آن فاصله داشت از رونق مىافتاد ( وَتَفْرِيقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ ) .
از اين جمله - آنچنان كه بعضى از مفسّران استفاده كردهاند - چنين بر مىآيد كه نبايد فاصلهء ميان مساجد آنچنان كم باشد كه روى اجتماع يكديگر اثر بگذارند ؛ بنابراين ، آنها كه روى تعصّبهاى قومى و يا اغراض شخصى ، مساجد را در كنار يكديگر مىسازند ، و جماعات مسلمين را آنچنان پراكنده مىكنند كه صفوف جماعت آنها خلوت و بى رونق و بى روح مىشود ، عملى بر خلاف اهداف اسلامى انجام مىدهند .