هر دو گروه از يك واقعيت دفاع مىكنند و دربارهء يك حقيقت سخن مىگويند . به تعبير مرحوم طباطبائى :
نزاع در ثبوت بدا ، همچنان كه از احاديث ائمهء اهل بيت عليهم السلام بر مىآيد ، و نفى آن ، همچنان كه ديگران معتقداند ، نزاعى است لفظى كه با كمى دقت ، خود به خود از بين مىرود و به همين جهت بود كه ما در اين كتاب [ الميزان ] بحث جداگانهاى اختصاص به اين مسأله نداديم ، با اينكه دأب ما اين بود كه براى هر مسألهء علمى ، بحثى اختصاص دهيم . « 1 »
از آنجا كه بحث دربارهء بدا ، به مسألهء « نسخ و بدا » و رابطهء اين دو با هم ، مرتبط است ، و اگر سخنى دربارهء نسخ گفته شود ، به دنبال آن ، بررسى بدا مطرح خواهد شد ، دو موضوع مذكور را مىتوان و بايد كنار هم مطرح كرد . نگارنده طى دو مقالهاى كه با عناوين « نسخ از ديدگاه علّامه طباطبائى » « 2 » و « نسخ از ديدگاه علّامه شعرانى » « 3 » منتشر كرده ، وعده داده است دربارهء بدا سخن خواهد گفت . اكنون به بررسى اجمالى بخشى از مسائل مربوط به بدا از ديدگاه علّامه طباطبائى مىپردازيم .
بدا در لغت
اين واژه در لغت ، به دو معناى متقارب به كار رفته است « 4 » :
الف ) ظهور بعد از خفا ؛
چنان كه در قرآن آمده است :
و بدا لَهم سيئاتُ ما عَمِلوا « 5 » ؛ و [ حقيقت ] بدىهايى كه كردهاند ، بر آنان پديدار مىشود .
نيز فرمود :
و بدا لَهُم سيئات ما كسبوا « 6 » ؛ و [ نتيجه ] گناهانى كه مرتكب شدهاند ، بر ايشان ظاهر مىشود .
هامش
( 1 ) . الميزان ، ج 11 ، ص 523 ، ( ترجمه ) جامعه مدرسين - قم
( 2 ) . اين مقاله در زمستان سال 1374 در شمارهء چهارم مجلهء صحيفه مبين به چاپ رسيد
( 3 ) . مقالهء مذكور در بهار سال 1378 در شمارهء بيست و يكم مجلهء بيّنات منتشر شد
( 4 ) . ر . ك : بحار الانوار ، ج 4 ، ص 92 ؛ عقائدالشيعه ، ص 45 ؛ البداء عند الشيعة الاماميه ، ص 23 ؛ البداء فى ضوء الكتاب و السنة ، ص 51 و تفسير نوين ، ص 282
( 5 ) . جاثيه ( 45 ) آيه 33
( 6 ) . زمر ( 39 ) آيه 48