راه پيدا كرده است ، و از اين رو ، اماميه را به پيروى از اعتقادات يهود متهم مىكنند . ترديدى نيست كه به اجماع مفسران شيعه و سنى و به گواهى تورات تحريف شدهء موجود ، عقيدهء يهوديان دربارهء ذات اقدس احديت اين است كه پس از اتمام امر خلقت و فراغت از آفرينش ، زمام امور هستى را از كف نهاد و به استراحت پرداخت . در نتيجه ، در جهان نه چيزى خواهد افزود و نه چيزى از آن خواهد كاست . خداوند در سورهء مائده ضمن اشاره به ديدگاه باطل يهود ، آنها را به خاطر چنين عقيدهء انحرافى و كفرآميز ، به شدت مورد عتاب و سرزنش قرار داده ، فرموده است :
و قالت اليهود يداللَّه مغلولةٌ غُلّتْ أَيديهم و لُعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاءُ « 1 » ؛ و يهود گفتند : دست خدا بسته است . دستهاى خودشان بسته باد ! و به [ سزاى ] آنچه گفتند ، از رحمت خدا دور شوند . هر دو دست او گشاده است هرگونه بخواهد مىبخشد .
اما چنين طرز تفكرى ارتباطى با شيعه ندارد ، و اگر در مذهب اماميه ، بدا اثبات شده ، مراد از آن ، مفهوم اصطلاحى خاصى است كه نه جهل و ندامت را بر ذات اقدس احديت لازم مىشمرد و نه آن حضرت را از دخل و تصرف در نظام هستى - كه مخلوق اوست - محروم مىكند و نه امكان تغيير و دگرگونى در سرنوشت انسان بر اثر دعا و نيايش ، يا تضرع و ندبه را منتفى مىسازد . علاوه بر اينكه اعتقاد راستين به بدا ، نه تنها خداوند را فاعل مايشاء و مختار معرفى مىكند ، بلكه هرگونه يأس و نا اميدى را از نفس و جان آدمى مىزدايد و او را به امكان تغيير سرنوشتِ خويش اميدوار مىسازد و به سوى انجام اعمال شايسته و نيك سوق مىدهد .
اين مفهومى است كه شيعه دربارهء بدا معتقد است و بسيار بعيد است اگر در كتابهاى كلامى و تفسيرى اهل سنت جست و جو شود ، عقيدهاى جز اين دربارهء خداوند يافت شود . از اين رو ، بسيارى از دانشمندانِ موافق و مخالف بدا ، در اولين اظهار نظر ، با صراحت بيان داشتهاند : نزاعِ دربارهء بدا لفظى است ، و اگر موافقان و مخالفان ، به دور از هر گونه هياهو و جنجال به بحث دربارهء اين موضوع بپردازند ، روشن خواهد شد
هامش
( 1 ) . مائده ( 5 ) آيه 64