جنبهء دوم علمى بودن قرآن : از علم و دانش بيش از حدّ تجليل به عمل آورده و انسان را با تأكيد فراوان به دانش و آموزش و تفكّر و به كارگيرى عقل و تدبير و مطالعه در آفرينش تشويق و دعوت كرده است . علّامه در اين مورد مىگويد :
تجليل و تمجيدى كه قرآن مجيد از علم و دانش نموده ، نظير آن در هيچ كتاب آسمانى ديگر يافت نمىشود . در اين باره همين بس كه قرآن ، زمان توحّش اعراب را كه پيش از اسلام بود ، زمان جاهليت نام نهاده است . « 1 »
آيات قرآن در مورد تجليل دانش و بزرگداشت تحقيق و تفكر ، با عناوين و عبارات مختلف ، به صدها آيه بالغ مىگردد .
قرآن مجيد در آغازين آيات نازلهء خود سخن از علم ، قلم ، خواندن و نوشتن نموده و آن را موهبت الهى معرفى كرده است :
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذى خَلَقَ * خَلَقَ الْانْسانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْاكْرَمُ * الَّذى عَلَّمَ بِالْقَلَم * عَلَّمَ الْانْسانَ مالَمْ يَعْلَمْ ؛ « 2 » بخوان به نام پروردگارت ؛ پروردگارى كه جهان هستى را خلق كرد و انسان را از خون بيافريد . بخوان كه پروردگار تو بزرگ و گرامى است ؛ پروردگارى كه با قلم ، نوشتن آموخت و به انسان آنچه را كه نمىداند ، ياد داد .
يَرْفَع اللَّهُ الَّذينَ امَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذينَ اوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ ؛ « 3 » خداوند مقام دانشمندان مؤمن و با ايمان را بزرگ داشته و جايگاهشان را بالا برده است .
در اين آيه از مقام دانش و دانشمند تجليل شده ، درجات عالى و مقام ارجمندى براى او منظور شده است ؛ البته با شرط ايمان و تعهد و مسؤوليت .
هَلْ يَسْتَوى الَّذينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذينَ لايَعْلَمُونَ ؛ « 4 » آيا كسانى كه مىدانند ، با كسانى كه نمىدانند ، مساوى هستند ؟ !
كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْاياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ؛ « 5 » خداوند آيات خود را چنين براى شما بيان مىكند ، شايد انديشه كنيد .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 154
( 2 ) . علق ( 96 ) آيهء 1 - 5
( 3 ) . مجادله ( 58 ) آيهء 11
( 4 ) . زمر ( 39 ) آيهء 9
( 5 ) . بقره ( 2 ) آيهء 219 و 266