8 . قرآن روشن و روشنگر است
روشن است ؛ يعنى آيات بهطور ساده و با زبان تودهء مردم بيان شده است و حقايق را بسيار روشن و آشكار القا و بيان مىكند ، بهطورى كه هر كس با لغات عربى آشنا باشد ، مىتواند آن را بفهمد و استفاده كند و اغلاق ، اجمال و پيچيدگى در آن وجود ندارد . قرآن علاوه بر معانى ظاهرى ، باطن و عمق دارد و داراى لايه است . باطن قرآن ، وسيع و لايهها و عمق آن ، ژرف و ريشه دار است . قرآن داراى وجوه و نظاير است و بعضى از آيات چندين معنا را دربردارد . قرآن علاوه بر اين وجوه ، داراى رموز و اشارات خاصّى مىباشد . تأويل ، تنزيل ، محكم و متشابه ، ناسخ و منسوخ از ديگر ابعاد و خصوصيات قرآن است . اين ويژگىها به قرآن ، عظمت و وسعت و جامعيّت مىبخشد و ابعاد و جوانب آن را گسترش مىدهد . فهم رموز و وجوه و بطون قرآن و آشنايى با تأويلات ، انسان را به متخصصان و مفسّران قرآن - كه قرآن آنها را « راسخون در علم « 1 » » مىنامد - نيازمند مىسازد . در عين حال ظهور و معناى ظاهرى الفاظ و آيات ، بسيار ساده و روشن و براى عموم قابل فهم است و هيچ اجمال و پيچيدگى در آن وجود ندارد . بدين جهت قرآن « مُبين » ناميده شده كه به معناى روشن و آشكار است . قرآن دو جنبه دارد ؛ هم كتاب عمومى و همگانى است و هم كتاب علمى و تخصصى . ظاهر آن عمومى است و وجوه و رموز و باطن آن تخصصى است . در بيان اين حقيقت آيات زيادى وجود دارد كه نمونههايى را ذكر مىكنيم :
قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبينٌ ؛ « 2 » از سوى خدا براى شما نور و كتاب روشن آمده است .
كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْاياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ؛ « 3 » اين چنين ، آيات خود را براى شما به صورت واضح بيان كرديم ، شايد انديشه كنيد .
هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ و هُدًى وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقينَ ؛ « 4 » قرآن بيان روشنى براى تودهء مردم و عامل هدايت و موعظت براى پرهيزكاران است .
هامش
( 1 ) . و ما يعلم تأويله الّا اللَّه و الرّاسخون فى العلم . . . ( آل عمران ( 3 ) آيهء 7 )
( 2 ) . مائده ( 5 ) آيهء 15
( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 219
( 4 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 138