بيش از 310 بار در قرآن به كار رفته شده است . شايد كمتر كلمهاى - جز اللَّه - تا اين حد در قرآن به كار رفته است ؛ علاوه بر صدها ضمائر و اشاراتى كه در مورد انسان در قرآن آمده است ، به عنوان نمونه به آيات ذيل توجّه شود :
الف ) در اوّلين سورهء قرآن ، سخن از راه راست و هدايت و نجات انسان از ضلالت و گمراهى به ميان آمده است :
اهْدِنَا الْصِّراطَ الْمُستَقيمَ ؛ « 1 » خدايا ! ما را به راه راست هدايت فرما .
ب ) دومين سورهء قرآن نيز با هدايت آغاز مىگردد :
ذلِكَ الْكِتابُ لارَيْبَ فيهِ هُدًى لِلْمُتَّقينَ ؛ « 2 » اين كتاب شكّ بردار نيست و براى هدايت پرهيزكاران آمده است .
ج ) باز در همان سوره ، هدايت انسانها ، علّت نزول قرآن گفته مىشود :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذى انْزِلَ فيهِ الْقُرآنُ هُدىً لِلنّاسِ ؛ « 3 » ماه رمضان ماهى است كه خداوند به منظور هدايت انسانها قرآن را فرو فرستاد .
هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقينَ ؛ « 4 » اين قرآن ، روشنگر مردم و وسيلهء هدايت و موعظه براى پرهيزكاران است .
هذا بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَ هُدًى وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ؛ « 5 » قرآن ، نشانههاى بصيرت و آگاهى از سوى پروردگارتان براى شما و وسيلهء هدايت و عامل رحمت است ، براى آنان كه ايمان آورند .
د ) در آيات مختلف ، علّت نزول قرآن و كتب آسمانى و آيات الهى و انگيزهء بعثت پيامبران و ارسال رسل ، تعليم و تربيت انسانها معرفى شده است :
كَما ارْسَلْنا فيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِنا وَ يُزَكّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُعَلِّمُكُمْ مالَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ؛ « 6 » به سوى شما پيامبر فرستاديم تا آيات الهى را براى شما
هامش
( 1 ) . حمد ( 1 ) آيهء 6
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 2
( 3 ) . همان ، آيهء 185
( 4 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 138
( 5 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 203
( 6 ) . بقره ( 2 ) آيهء 151