لفظ و معنا بهطور مطلق وحى است ، سخنى گفته است كه به دو مورد اشاره مىشود :
سخن غيرعلمى و سخيفى است كه كسى بگويد معناى قرآن از سوى خدا و لفظ و كلمات آن از پيامبر است . ضعيفتر از آن اين است كه كسى بگويد لفظ و معنا هر دو از پيامبر است . « 1 »
و در جاى ديگر مىگويد :
وحى سه مرحله دارد : اخذ و دريافت ، حفظ و نگهدارى ، ابلاغ به مردم . خداوند در هر سه مرحله ، پيامبر را از لغزش و خطا مصون داشت تا وحى و قرآن ، بدون دخل و تصرّفى در اختيار مردم قرار گيرد . « 2 »
اين جاست كه حقايق و تعاليم قرآن ، اعتبار و ارزش بيشترى پيدا مىكند و انسانها به اين سرچشمهء پاك و زلال - كه به دست بشر آلوده نشده است - گرايش مىيابند .
2 . در بردارندهء تمامى برنامهء زندگى
بشر در تمام ابعاد زندگى و در همهء شئون مادى و معنوى ، احتياج به برنامه دارد و اين اصلى است قطعى ، منتهى هر ملّتى براى زندگى فردى و اجتماعى خود برنامه ريزىهايى دارد كه دانايانشان تنظيم نمودهاند . به نظر علّامه بهترين و كاملترين برنامهء زندگى بشر ، برنامهء اسلام است . و اسلام براى زندگى انسان در تمام جوانبِ عقيدتى و حكومتى و حقوقى و اقتصادى و اخلاقى ، بهطور كامل و گسترده برنامه ريزى كرده است .
اصول اين برنامه ، در قرآن آمده و قرآن جامع همهء برنامههاى زندگى بشر است . برنامهها و قوانين اسلامى از قرآن گرفته مىشود و با آنچه در زندگى رخ مىدهد ، تطبيق داده مىشود و حكم آن از اصول ، استنباط و استخراج مىگردد . علّامه اين حقيقت را چنين ترسيم مىكند :
آيين اسلام كه بهتر از هر آيين ديگرى ، سعادت بشر را تأمين و تضمين مىكند ، از راه قرآنمجيد به دست مسلمانان رسيده است . « 3 »
برنامههايى كه قرآن براى بهزيستى و تأمين سعادت بشر تعيين كرده ، با برنامههايى كه از فكر بشر تراويده است ، علاوه بر تفاوتهاى اصولى ، در شيوه و محتوا ، دو تفاوت
هامش
( 1 ) . الميزان ، ج 15 ، ص 317
( 2 ) . همان ، ج 20 ، ص 57
( 3 ) . قرآن در اسلام ، ص 3