حسن كالصحيح ، مجهول على المشهور ، مرفوع او ضعيف وموثق كالصحيح بهره مىگيرد .
بديهى است وقتى تعبيرهايى از قبيل ضعيف على المشهور و يا مجهول على المشهور را به كار مىبرد ، باور مشهور را نمىپذيرد . در اين صورت ، گاه تصريح مىكند كه نظر وى با نظر مشهور مخالف است و نظر خود را روشن بيان مىكند و گاه رأى خويش را بيان نمىكند . در مواردى كه نظر خود را بيان نمىكند ، به تعبيرهاى يادشده اكتفا مىكند و در ديگر موارد ، از تعبير ضعيف على المشهور و معتبر عندى و يا ضعيف على المشهور و ربّما يعدّ موثقاً بهره مىگيرد .
مواردى كه مرحوم مجلسى نسبت به رأى مشهور نظر دارد ، با توجّه به تعداد راويان موارد زيادى نيست ؛ ولى با نظر به اين كه آنان راويان پرحديث هستند ، احاديث زيادى در قلمرو اختلاف رأى وى با مشهور قرار مىگيرد . اشخاصى كه مجلسى حديث آنان را بر خلاف نظر مشهور معتبر مىداند ، عبارتاند از :
1 . روايت نوفلى از سكونى
حسين بن يزيد نوفلى و اسماعيل بن ابى زياد سكونى ، هيچ كدام توثيق خاصّ ندارند و نوفلى از سوى بعضى از عالمان قمى متهمّ به غلو شده است ؛ « 1 » گرچه روايات منقول از طريق وى نشانى از غلو ندارند . و سكونى از عامه است مشهور رجاليون به علّت فقدان توثيق خاص ، روايات اين دو راوى را توثيق نمىكنند و پارهاى ديگر به علل گوناگون و از جمله وقوع اين دو راوى در اسناد كامل الزيارات ، توثيق عام مىكنند « 2 » و آن دو را موثق مىشمارند .
مجلسى اين دو راوى را موثق مىشمارد و از اين طريق ، تعداد زيادى از روايتها معتبر مىگردند .
هامش
( 1 ) . رجال طوسى ، ص 373 ، منشورات الرّضى ، قم .
( 2 ) . ابن قولويه در مقدمهء كتاب خود مىنويسد : « لكن ما وقع لنا من جهة التفات من اصحابنا - رحمهم اللَّه برحمته - ولا اخرجت فيه حديثاً روى عن الشذاذ من الرجال ، يؤثر ذلك عنهم عن المذكورين غير المعرفين بالرواية المشهورين بالحديث والعلم . ( كامل الزيارات ، ص 37 ، نشر الفقاهة ) پارهاى از دانشوران بر اساس همين گفته ، تمام رجالى را كه در سلسله اسناد روايتهاى كامل الزيارة واقع شدهاند ، موثق مىدانند و اين كلام ابن قولويه را نوعى توثيق عام مىشمارند .