البته اين سخن بدان معنا نيست كه ما آراى علّامه مجلسى رحمه الله را از هر جهت منطبق با مدافعان مكتب تفكيك بدانيم .
به دست دادن تفكر عقلانى مورد نظر علّامه مجلسى و نقدهايى كه ايشان بر فلسفه وارد ساختهاند ، نيازمند مطالعه و بررسى تمام آثار و نگاشتههاى ايشان است . محورهاى هفتگانهاى كه در اين مقاله به عنوان نقدهاى علّامه مجلسى به فلسفه آمده ، برگزيدهاى از نگرشهاى ايشان است كه در كتاب ارزشمند مرآة العقول انعكاس يافته است .
از آنجا كه ديدگاههاى علّامه مجلسى در زمينههاى مختلفِ معارف روايى به صورت گسترده در اين كتاب گردآمده و نگرشهاى ايشان در كتاب گرانسنگ بحار الأنوار و نيز كتابهاى ديگر ، در غالب موارد گزينهاى از محتواى همين كتاب است ، مىتوان مدعى شد كه كتاب مرآة العقول براى دستيافتن به نگرشهاى ايشان تا حدود زيادى راهگشاست .
1 . تفسير عقل از نگاه وحى و فلسفه
نخستين فصلى كه مرحوم كلينى پيش از ورود به مباحث اصلى اعتقادات گشوده و حكايت از درايت و كمال حسن سليقه ايشان دارد ، « كتاب عقل و جهل » است .
مرحوم مجلسى نيز به پيروى از ايشان ، كتاب گرانسنگ بحارالأنوار خود را با همين فصل آغازيده است . در « كتاب عقل و جهل » روايات بسيار مهم و بلندى آمده كه حقيقتاً فهم عميق و فهماندن آنها نيازمند احاطه و آگاهى از دانشهاى مختلف به ويژه فلسفه و كلام است . در ميان روايات اين فصل ، روايت نخست از اهميت بيشترى برخوردار است . در اين روايت چنين آمده است :
عن أبى جعفر عليه السلام قال : لمّا خلق اللَّه العقل استنطقه ثم قال له : أقبل فأقبل . ثم قال له : أدبر فأدبر . ثم قال : و عزتى و جلالى ما خلقت خلقاً هو أحب إلى منك و لا أكملتك إلا فيمن أحب . أما إنى إياك آمر و إياك أنهى و إياك اعاقب و إياك اثيب ؛ « 1 »
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 9 .