3 . ملّا صدرا به معناى دوم مورد نظر علّامه مجلسى اشاره نكرده است .
4 . علّامه مجلسى معناى دوم مورد نظر ملّا صدرا را بيان ننموده است .
اعتبار روايات عقل از ديدگاه علّامه مجلسى و ملّا صدرا
به كمك دلايل ، قرائن و شواهد مىتوان معتبر بودن برخى از رواياتى را كه در صدد تعريف عقل برآمدهاند ، از نظر علّامه مجلسى و ملّا صدرا اثبات كرد . برخى از تصريحات و قرائنى كه در عبارات علّامه مجلسى مىتوان ديد عبارتند از :
1 . در مقدمهء مرآة العقول دربارهء اعتبار روايات الكافى تصريح شده است :
خلاصه مطلب در اين باره و آنچه در نزد من ، حق است ، اين است كه وجود خبر در امثال اين اصول معتبر ، جواز عمل به آن را در پى دارد ، اما چارهاى از رجوع به سندها نيست تا در هنگام تعارض ، بعضى از آنها بر بعضى ديگر ترجيح داده شود ؛ زيرا معتبر بودن همه اين اسناد منافاتى با قوىتر بودن بعضى از آنها ندارد . و بطلان سخن گزافهگويان كه گفتهاند : « همه كتاب الكافى بر حضرت قائم عليه السلام عرضه شده ، چون شيخ كلينى در شهر سفرا بوده است » بر هيچ عاقلى پوشيده نيست . آرى ، انكار نكردن آن حضرت و پدرانش - صلوات اللَّه عليه و عليهم - كلينى و امثال او را در تأليفات و رواياتشان ، از چيزهايى خواهد بود كه « ظن قريب به يقين » را به همراه دارد كه ايشان عليه السلام به كار آنان رضايت داشتهاند و عمل به اخبار آنان را تجويز نمودهاند . « 1 »
2 . وى در « كتاب العقل و الجهل » ، روايات يكم و دهم و هجدهم را « صحيح » و روايات چهارم و پنجم و سى و دوم را « موثق » مىداند . همان ، ذيل روايات مذكور . البته هر يك از اين روايات ، يك جنبه از ابعاد حقيقت عقل را نزد معصومين عليهم السلام تبيين مىكند .
3 . بيشترين روايات پيرامون عقل در كتاب گرانسنگ بحار الأنوار گرد آمده است .
بر اساس ديدگاه كسانى كه بر اين باورند علّامه مجلسى در اين دايرة المعارف حديثى فقط در صدد جمع آورى احاديث نبوده ؛ بلكه روايات و احاديثى را كه داراى ارزش و اعتبارند ثبت ، تدوين و ضبط نموده است ، مىتوان ادعا كرد روايات عقل داراى
هامش
( 1 ) . مرآة العقول ، ج 1 ، ص 22 .