و . محمّد بن جعفر بن عون اسدى ، جزء عدهء بين كلينى و سهل بن زياد است ، و اين اسدى از برمكى نقل دارد . لذا نقل كلينى ، بدون واسطه از برمكى ، بعيد است . « 1 » اگر چه ممكن است برخى از اين مؤيدات ، قابل خدشه باشد ، ولى مجموع آنها ، نقد نظر شيخ بهايى است .
9 . آثار مستقل در اين بحث
همهء دانشيان رجال و شارحين كافى ، اين بحث را در آثار و كتب خود آوردهاند .
برخى علما نيز در رسالههاى مستقل و منفرد ، رأى مختار خود را تحليل و تحكيم نمودهاند كه عبارتاند از :
1 . شيخ سليمان بن عبداللَّه ماحوزى بحرانى ( م 1121 ق ) . همو از اين رساله در معراج اهل الكمال ، و حاشيهء بلغة المحدثين ياد مىكند ، « 2 » و متن مصحح آن نيز به چاپ رسيده است . « 3 »
2 . سيد محمّد باقر موسوى شفتى اصفهانى ، مشهور به حجة الاسلام ( م 1260 ق ) ، در رسالة لدفع القال والقيل فى تعيين محمّد بن اسماعيل . « 4 » اين اثر در مجموعهء الرسائل الرجاليه مؤلف چاپ شده است . « 5 »
3 . سيد حسن صدر كاظمينى ( م 1354 ق ) ، در رسالهء البيان البديع فى ابن بزيع . « 6 »
4 . محمّد باقر بن محمّد اكمل ، مشهور به وحيد بهبهانى ( م 1206 ق ) ، در رسالهء ترجمهء محمّد بن اسماعيل . از اين رساله فقط در فهرست كتابخانهء امام جمعه زنجان ، نام برده شده است . « 7 »
5 . محمّد بن حسين عاملى ، مشهور به شيخ بهايى ( م 1030 ق ) ، در ترجمه محمّد بن اسماعيل . « 8 »
هامش
( 1 ) . تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 97 .
( 2 ) . معراج اهل الكمال ، ص 117 و 405 .
( 3 ) . رسالة فى تعيين محمّد بن اسماعيل الواقع فى بداية اسانيد الكلينى ، تحقيق از محمّد بركت ، مجلة علوم الحديث ، سال دوم ، ش 4 ، ص 283 - 310 .
( 4 ) . همان .
( 5 ) . الرسائل الرجالية ، ص 577 - 598 .
( 6 ) . الذريعه ، ج 4 ، ص 162 .
( 7 ) . دليل المخطوطات ، ص 147 .
( 8 ) . الذريعة ، ج 4 ، ص 163 .