گفتهايم . در اينجا تنها به ذكر اجمالى اين منابع و ارزيابى كلى آنها اكتفا مىكنيم . مؤلفان منابع كافى بر چهار قسم مىباشند .
قسم اول : مؤلفان معتبر در نزد طايفه اماميه .
از برخى از كتب اين قسم در مقدمهء فقيه « 1 » به عنوان كتب مشهورى كه مورد اعتماد و مرجع طايفه اماميه مىباشند ياد مىكند . همچون محاسن احمد بن محمد بن خالد برقى ، نوادر احمد بن محمد ابن عيسى ، مشيخه حسن بن محبوب ، كتب سى گانه حسين بن سعيد ، نوادر محمد بن ابى عمير ، نوادر الحكمه محمد بن احمد بن يحيى اشعرى و نيز كتاب صلاة و كتاب زكات حماد بن عيسى كه غالباً از حريز روايت مىكند كه كتاب حريز از كتب مرجع به شمار مىآيد . از زمره كتب معتبر ، كتاب طلاق حسن بن محمد بن سماعه است كه با وجود واقفى بودن مؤلف ، در وثاقت وى و اعتبار كتابش بحثى نيست .
قسم دوم : راويان تضعيف شد همچون اسحاق بن محمد نخعى كه شديداً تضعيف شده و كتب وى نادرست خوانده شده است « 2 » ( كتاب اخبار السيد وى ظاهراً مصدر كافى بوده است « 3 » ) ، الحسن بن العباس بن الحريش مؤلف كتاب انا انزلناه فى ليلة القدر ( اين كتاب كه از مصادر كافى است « 4 » ، شديداً تضعيف شده است « 5 » ) ، سلمه بن الخطاب ( كتاب وفاة النبى صلى الله عليه و آله وى ، از مصادر كافى بوده است « 6 » ، از وى با عبارت ضعيف الحديث ياد شده است « 7 » ) ، محمد بن على صيرفى ابوسمينه ( كتاب دلائل وى از مصادر كافى بوده « 8 » اين راوى شديداً تضعيف شده است « 9 » ) .
قسم سوم : در وثاقت مؤلف اختلاف نظر ديده مىشود . سهل بن زياد « 10 » كه كتاب
هامش
( 1 ) . كتاب من لايحضرهالفقيه ، ج 1 ، ص 4 و 3 .
( 2 ) . رجال نجاشى ، ص 73 ، ش 177 ؛ ضعفاء ابن غضائرى ، ص 41 ، ش 14 ، ( مجمع الرجال ، ج 1 ص 197 ) .
( 3 ) . كافى ، ج 1 ، ص 508 ، ح 9 تا ص 512 ، ح 22 .
( 4 ) . كافى ، ج 1 ، ص 242 ، ح 1 تا ص 252 ، ح 9 ، ص 532 ، ح 11 تا ص 533 ، ح 13 .
( 5 ) . رجال نجاشى ، ص 60 ، ص 138 ؛ ضعفاء ابن غضائرى ، ص 51 ، ش 34 ، ( مجمع الرجال ، ج 2 ، ص 118 ) .
( 6 ) . كافى ، ج 1 ، ص 221 ، ح 5 تا ص 222 ، ح 8 .
( 7 ) . رجال نجاشى ، ص 187 ، ح 498 .
( 8 ) . كافى ، ج 1 ، ص 313 ، ح 10 تا ص 316 ، ح 15 ، وص 321 ، ح 6 - 9 .
( 9 ) . مصادر تضعيف وى پيشتر گذشت .
( 10 ) . وى در رجال شيخ ، ص 387 ، ش 5699 / 4 توثيق و در مصادر ديگر تضعيف شده است : رجال نجاشى ، ص 185 ، ش 490 ؛ فهرست شيخ طوسى ، ص 228 ، ش 339 ؛ استبصار ، ج 3 ، ص 261 ، ذيل ح 935 .