از شيخ طوسى آغاز مىكنيم كه يكى از منابع اصلى كتاب تهذيب و استبصار وى كتاب كافى است ، وى در اين دو كتاب ، راويان چندى را با وصف « ضعيف جداً » ياد كرده كه همگى از راويان كافى بودهاند كه گاه رواياتى بسيار هم از آنها در كافى نقل شده است .
اين افراد عبارتاند از :
- سهل بن زياد ، وى در نزديك به دو هزار روايت كافى قرار گرفته و شيخ دربارهء او مىگويد :
ضعيف جداً عند نقّاد الأخبار « 1 » .
- محمد بن سنان « 2 » ، از وى بيش از چهارصد حديث در كافى نقل شده است .
- على بن حديد « 3 » ، وى در بيش از هفتاد روايت كافى قرار گرفته است .
- ابوالبخترى وهب بن وهب ، « 4 » از وى حدود 20 حديث در كافى ديده مىشود .
- احمد بن هلال ، « 5 » از وى ده روايت در كافى نقل شده است .
شيخ صدوق نيز در كتاب من لا يحضره الفقيه به ضعيف بودن يا فساد مذهب راويانى چند تصريح كرده ، اشاره مىكند كه بر روايات منفرد آنها فتوا نمىدهد . اين افراد همگى در اسناد كافى واقعاند و گاه روايت كلينى از آنها بسيار فراوان است ؛ از اين گروهاند :
- سكونى ، « 6 » نام وى در بيش از 450 روايت كافى مشاهده مىگردد .
- سماعة بن مهران « 7 » ، نام وى در بيش از 350 روايت كافى ديده مىشود .
هامش
( 1 ) . استبصار ، ج 3 ، ص 261 ، ذيل ح 935 و مقايسه كنيد با رجال شيخ طوسى ، ص 387 ، ش 5699 / 4 .
( 2 ) . تهذيب ، ج 7 ، ص 361 ، ذيل ح 1464 ؛ استبصار ، ج 3 ، ص 224 ، ذيل ح 811 .
( 3 ) . استبصار ، ج 3 ، ص 95 ، ذيل ح 325 و نيز ج 1 ، ص 40 ، ذيل ح 112 .
( 4 ) . تهذيب ، ج 9 ، ص 77 ، ذيل ح 325 و نيز استبصار ، ج 1 ، ص 48 ، ذيل ح 134 .
( 5 ) . استبصار ، ج 3 ، ص 351 ، ذيل ح 1253 و نيز ص 28 ، ذيل ح 90 ؛ تهذيب ، ج 9 ، ص 204 ، ذيل ح 812 .
( 6 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 344 ، ذيل 5745 .
( 7 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 121 ، ذيل ح 1902 .