بررسى دليل اول
در بررسى اين كتاب در دو نقطه سخن مىگوييم :
اول : آيا كتب معروف به اصول بىنياز از بحث سندىاند ؟
دوم : آيا برفرض بىنيازى كتب اصول از بحث سندى ، بايد چنين ويژگى هم در كافى موجود باشد ؟
در نقطه اول مىگوييم كه مرحوم محدث نورى دليلى بر بىنيازى كتب اصول ذكر نكرده است . « 1 » ملاحظه عبارت شيخ طوسى در عده ، بر خلاف اين سخن گواهى مىدهد . وى در اثبات اعتبار خبر واحد مىگويد :
والذى يدل على ذلك ، إجماع الفرقة المحقة فانى وجدتها مجمعة على العمل بهذه الاخبار التى رووها فى تصانيفهم ودوّنوها فى اصولهم لايتناكرون ذلك و لا يتدافعونه حبى ان واحدا منهم اذا افتى بشىء لا يعرفونه سألوه من اين قلت هذا ، فاذا احالهم على كتاب معروف و اصل مشهور و كان راويه ثقة لا ينكر حديثه سكتوا وسلّموا الامر فى ذلك و قبلوا قوله . « 2 »
از اين عبارت برمىآيد كه حتى در اصل مشهور ، پذيرش حديث ، مشروط به اين
هامش
( 1 ) . البته ايشان در ادامه كلام خود عبارت شيخ مفيد را در رساله عدديه آورده است . در اين رساله ، شيخ مفيد ، راوياناحاديث مطابق نظر خود را فقهاء اصحاب ائمه و « الاعلام الرؤساء المأخوذ عنهم الحال والحرام والفتيا والاحكام ، الذين لا يطعن عليهم و لا طريق الى ذم واحد منهم و هم اصحاب الاصول المدونة والمصنفات المشهوره » دانسته است . محدث نورى پس از نقل اين عبارت مىافزايد : اگر كافى اجل تصنيفات باشد ، قهراً بايد از « اين » اصول و مصنفات برتر باشد . اين عبارت چنانچه از كلام خود محدث نورى هم برمىآيد ، مربوط به اصول و مصنفات خاصى است نه تمام اصول و مصنفات . از سوى ديگر معلوم نيست كه از اين عبارت چگونه بىنيازى سندى همان اصول و مصنفات استفاده مىگردد ؟ اگر مؤلفى به جهت جمع تمام احاديث - مثلًا - احاديث غير معتبر را هم ذكر كند ، آيا اين امر سبب ضعيف شمردن خود مؤلف مىگردد ؟ آيا مىتوان علامه بزرگوار مجلسى را به جهت نقل پارهاى روايات ضعيف در بحار سرزنش كرد و قلم به طعن و ذم وى گشود ؟ قطعاً پاسخ سؤال منفى است . روشنى نادرستى اين استدلال سبب شده كه آيتاللَّه والد ( مدظله ) در درس خود از نقل و نقد اين سخن خوددارى كرده ، سخن محدث نورى را بىدليل به شمار آورند .
( 2 ) . عدة الاصول ، تحقيق محمدرضا انصارى قمى ، ج 1 ، ص 126 .