در تحرير محلّ نزاع ، تذكر اين نكته ضرورى مىنمايد كه مراد از معتبر بودن احاديث كافى - مثلًا - ظاهراً اعتبار ذاتى احاديث است ، اما در صورت بروز اختلاف در ميان احاديث و در فرض تعارض روايات ، تكليف چيست ؟ مسألهاى ديگر است و چهبسا اخباريان نيز در صورت تعارض ، در ترجيح يك حديث بر حديث ديگر براى تعيين افقه و اوثق به بحث سندى روى آورند . علامه مجلسى در مقدمه مرآتالعقول تصريح مىكند كه به روايات اصول معتبره همچون كافى ، مىتوان عمل كرد ، هرچند براى ترجيح برخى بر برخى ديگر ناگزير بايد به سند احاديث مراجعه كنيم . « 1 »
بارى ، با عنايت به اهميت بسيار اين بحث ، آيةاللَّه والد مدظلّه ، چندين جلسه از بحثهاى رجال خود را - كه در سال تحصيلى 62 - 63 القا مىفرمودند - به اين امر اختصاص دادند . « 2 »
ايشان استوارترين بحث در اثبات اعتبار احاديث كافى را ، سخنان مرحوم محدث نورى قدس سره در فايده چهارم از خاتمهء كتاب مستدرك الوسائل دانسته ، تصريح مىكردند كه هيچ بحثى ( نه قبل از آن و نه بعد از آن ) نديدهاند كه در اتقان به پايه آن برسد ، لذا محور درس خويش را بررسى سخنان ايشان قرار دادند . مقال حاضر با عنايت به افادات ايشان تنظيم شده است . گرچه در آنگاه افزودههايى بر سخنان ايشان ديده مىشود و در تنظيم مباحث نيز تغييراتى صورت داده شده ، ولى در مجموع از محتوا و شكل دروس ايشان فاصله زيادى نگرفته است و تقريباً غالباً تقرير درس ايشان به شمار مىآيد . « 3 » اگر در اين مقاله احياناً كاستى راه يافته ، از ناتوانى راقم سطور است و اميد است كه خوانندگان بر آن قلم عفو كشيده ، وى را در مظان استجابت دعا از ياد نبرند .
هامش
( 1 ) . مرآة العقول ، ج 1 ، ص 21 و 22 .
( 2 ) . جلسه چهارم تا دوازدهم . در جلسه سوم نيز به اين بحث اشاراتى شده است . از اين جلسات ، جلسه نهم ضبط نشده است . لذا شايد برخى از مطالب ايشان در اين مقال منعكس نشده باشد .
( 3 ) . اواخر مقاله به طور كامل از سوى نگارنده افزوده شده است .