محدث نورى مىفرمايد :
بىنظير بودن كافى به جهت حجم گستردهاش نيست ، چرا كه مجموعههاى حديثى گستردهتر از كافى در آن زمان وجود داشته است ، همچون محاسن برقى و نوادر الحكمه محمدبن احمدبن يحيى اشعرى ، بلكه به جهت اتقان كتاب است . « 1 »
مرحوم محدث نورى در توضيح عبارت شيخ مفيد مىگويد :
مراد از اكثريت فايده ، اين است كه كافى به دليل اشتمال بر اصول ، اخلاق ، فروع و مواعظ ، از جامعيت برخوردار است . اما « اجل » بودن كافى به جهت معتبر و معتمد بودن آن مىباشد . در عصر كلينى ، تمام اصول موجود بوده است ، چنان كه از ترجمه شاگرد كلينى ، هارون بن موسى تلعكبرى استفاده مىگردد . « 2 »
در اعتبار اصول هيچ ترديد نيست ، نه به جهت مناقشه در سند تا مؤلفين اين اصول و نه به جهت مناقشه در سند مؤلفين اصول تا ائمه معصومين عليهم السلام .
وقتى كتب معروف به اصول ، بىنياز از بحث سندى باشد ، قهراً كافى نيز كه اجل كتب است بايد اين ويژگى را داشته باشد ، چون مفاد « اجل » اين است كه تمام امتيازات ساير كتب را داشته و بر آنها برترى هم داشته باشد . « 3 »
پيش از آغاز بررسى كلام ايشان ، بر اين نكته تأكيد مىكنيم كه داورى دانشمندان در اعتبار تمام احاديث كافى - به ويژه دانشمندان متأخر - به خودى خود ، دليلى بر اين امر نيست ، بلكه بايد اين داورى را زمينهساز حصول اطمينان بدانيم ، زيرا اثبات حجيت تعبدى كلمات بزرگان در اين بحث بسيار دشوار است . به هر حال سخن شيخ مفيد در اين بحث از اهميت ويژهاى برخوردار است ، لذا محور بحث را كلام ايشان قرار مىدهيم .
هامش
( 1 ) . خاتمه مستدرك ، ج 3 ( مستدرك ج 21 ) ، ص 466 .
( 2 ) . رجال شيخ طوسى ، ص 449 ، ش 6386 / 1 ( روى جميع الاصول والمصنّفات ) .
( 3 ) . خاتمه مستدرك ، ج 3 ، ( مستدرك ، ج 21 ) ، ص 478 .