6 . تلخيص كافى و نگارش كتابها در زمينه بررسى اسناد و محتويات كافى نيز از جمله كارهاى انجام يافته بر اين كتاب است . « 1 »
بررسى استناد روضه به كلينى
دربارهء استناد تمام مجلدات كافى به كلينى هيچ يك از محققان ترديدى روا نداشتهاند . در اين ميان تنها ملا خليل قزوينى معتقد است كه روضه از تأليفات ابن ادريس حلى است كه اشتباهاً به كلينى منتسب شده است . اين ديدگاه از نگاه همهء حديث شناسان مورد نقد قرار گرفته و دلايلى بر رد آن به شرح ذيل ارائه شده است :
1 . راويانى كه در آغاز سند كافى و از جمله روضه از آنان نام برده شده و كلينى مستقيماً از آنان نقل مىكند جزء طبقهء هشتم يا نهم روايتاند و كلينى خود از طبقه نهم است . در حالى كه ابن ادريس جزء طبقهء پانزدهم است . چگونه ممكن است ابن ادريس كه خود در طبقهء پانزدهم است بدون واسطه از اشخاصى روايت كند كه در طبقهء هشتم ، يا نهماند .
3 . اسانيد روايات روضه با اسانيد روايات در اصول و فروع كافى يكسان است ، كه اين امر نشان از يكى بودن مؤلف آنهاست .
3 . نجاشى و شيخ طوسى كه سالها پيش از ابن ادريس بودهاند ، روضه را جزئى از كافى و تأليف كلينى دانستهاند . اگر ادعاى تأليف روضه از سوى ابن ادريس ( م 598 ) صحيح باشد ، چگونه ممكن است نجاشى و شيخ سالها پيش ، از وجود و انتساب اين كتاب مطلع باشند .
4 . وجود جملهء پايانى در كتاب روضه نشانگر انتساب آن به كلينى است . « 2 »
شروح كافى
افزون بر حاشيه و تعليق نويسى بر كافى ، شرحهاى متعددى بر اين كتاب نگاشته شده است ، در مقدمهء معجم بحار الأنوار به جز وافى و شرحهاى برخى از روايات كافى ،
هامش
( 1 ) . براى تفصيل بيشتر ر . ك : كافى ، ج 1 ، ص 30 - 35 ( مقدمه ) ؛ المعجم المفهرس لألفاظ أحاديث بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 65 - 66 .
( 2 ) . ر . ك : خاتمه مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 535 .