فاضل بوده است . « 1 »
او در بسيارى از علوم ، از جمله رياضيات ، طب ، كلام ، حكمت الهى تبحر داشت و در مباحث معقول از مشرب و ديدگاههاى صدر المتألهين تبعيت مىكرد . ملا محمد صالح سرانجام در سال 1081 هجرى در اصفهان وفات يافت و در كنار مرقد استاد خود مجلسى اول مدفون شد . « 2 »
اين شرح تنها به تبيين روايات اصول كافى پرداخته و در 12 جلد منتشر شده است .
او در مقدمهء شرح خود مىگويد : « بر تمام ابواب كافى تعليق نگاشته بودم . . . و وقتى خواستم آنها را جمع و تدوين كنم ، به ذهنم رسيد كه تمام احاديث اين كتاب را فراتر از حد ايجاز و اطناب شرح دهم » . « 3 »
استاد على اكبر غفارى در معرفى اين شرح چنين آورده است : « اين شرح بهترين شرح كافى از نظر چينش و سودمندترين شرحى است كه به دور از افراط و تفريط نگاشته شده است » . « 4 »
شرح ملا صالح ، شرحى مزجى است ، شارح نخست روايات را تحت عنوان « الاصل » ذكر مىكند ، آنگاه با آوردن عنوان « الشرح » ابتدا به صورت مختصر به بررسى رجالى راويان مىپردازد و آنگاه با ذكر بخشهايى از متن روايات به شرح آنها مىپردازد .
3 . مرآة العقول في شرح اخبار آل الرسول از علامه محمد باقر مجلسى ( م 1111 )
مرآة العقول تنها شرحى است كه به طور كامل به تبيين روايات كافى ؛ اعم از اصول و فروع آن پرداخته است . از اين نظر مىبايست آن را بهترين و جامعترين شرح بر كافى دانست . و در ميان آثار فراوان مجلسى پس از بحار الأنوار مىتوان آن را مهمترين تأليف مجلسى دانست .
علامهء مجلسى در مقدمهء كتاب از اينكه عالمان عصرش دچار پراكندگى رأى شده
هامش
( 1 ) . شرح اصول الكافى ، ج 1 ، ص 2 - 3 ( مقدمه ) .
( 2 ) . همان ، ص 3 .
( 3 ) . همان ، ص 17 .
( 4 ) . همان ، ص 5 .