مىآورد ؛ زيرا پايهء همهء گفتارها در زمينهء اصول و فروع عقل است كه مايهء امتياز انسان از حيوان ، نبات و جماد است . و عقل با سرمايهء علمى فربه شده ، سمت و سو پيدا مىكند . پس از اين مرحله نوبت به خداشناسى مىرسد . مرحوم كلينى نبوت و امامت را تحت عنوان واحدى به نام كتاب الحجّه مىآورد ؛ زيرا پيامبر صلى الله عليه و آله و امام عليه السلام براساس اصل حجت الهى براى هدايت مردم منصوب مىشوند .
ساير فصول و ابواب كتاب نيز داراى چنين چينش منطقى است . به عنوان مثال مرحوم كلينى روايات مربوط به فروش اشيايى كه فروشنده مالك آنها نيست را در باب « الرجل يبيع ما ليس عنده » آورده ، اما شيخ طوسى آن را در باب « البيع بالنقد والنسيئة » آورده است . و نيك مىدانيم كه چينش مرحوم كلينى برتر است . « 1 »
البته دفاع از چينش كتاب كافى به معناى بى نقص بودن آن نيست ، بلكه توجه دادن به حسن آن با عنايت به فقدان الگوست .
3 . ذكر نص روايات ؛ چنان كه دربارهء من لا يحضره الفقيه خواهيم گفت ، مرحوم صدوق احياناً روايات را با نقل به معنا آورده ، يا در لابه لاى روايات ديدگاههاى فقهى خود را بيان نموده و اين امر احياناً باعث دست نيافتن به نص روايت و يا خلط ميان متن روايت و گفتار او شده است . در حالى كه مرحوم كلينى بر نقل نص و الفاظ روايات پافشارى دارد و از ذكر آراء خود در لابه لاى روايات اجتناب مىكند .
4 . ذكر كامل اسناد روايات ؛ وجود سند در تمام روايات كافى ، از جمله امتيازات مهم اين كتاب است كه كار نقد و بررسى سندى روايات را براى هر حديث پژوهى آسان مىكند . در حالى كه چنين بررسى در من لا يحضره الفقيه و تهذيبين به خاطر عدم ذكر كامل اسناد و يا عدم تدارك برخى از طرق در مشيخه در اين حد آسان و سهل نيست .
5 . ذكر عناوين مناسب براى ابواب ؛ شمارى از كتب روايى يا فاقد عنواناند و يا اگر عنوانى براى ابواب آنها انتخاب شده ، آن عناوين با محتواى روايات هر باب تناسب
هامش
( 1 ) . المعجم المفهرس لألفاظ أحاديث بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 64 .