بود برگزيد . « 1 » او بدين ترتيب كوشيد از انعكاس روايات متعارض كه كار فهم و قضاوت را دشوار مىكند ، اجتناب كند . گر چه كلينى از اين جهت كه در انتخاب روايات به اجتهاد خود عمل كرده ، و براى قضاوت آيندگان از انعكاسِ همهء روايات پرهيز كرده مورد انتقاد قرار گرفت ، « 2 » اما به هر حال او كافى را طبق درخواست برادرى ايمانى براى رفع اختلافات و تعارضات متون روايات فراهم ساخت . از اين رو كتاب در راستاى هدف ، نگاشته شده و اين نقدها مردود است .
ويژگىها و امتيازات كافى
1 . جامعيت نسبى ؛ كافى در مقايسه با ساير جوامع روايى شيعه پيش از خود و نيز در مقايسه با ساير كتب اربعه از جامعيت بيشترى برخوردار است ؛ زيرا تنها به روايات فروع و احكام بسنده نكرده و با امعان به جايگاه عقايد و اخلاق ، دو جلد نخست و نيز روضهء كافى را به اين دو بخش مهم در عرصهء دينشناسى اختصاص داد .
بدون ترديد اگر شيخ صدوق و شيخ طوسى به اين امر اهتمام داشته و در كنار فروع به اصول نيز مىپرداختند ، ميراث روايى شيعه در اين دو عرصه از غنا و جامعيت بيشترى برخوردار بود . به خاطر همين ويژگى ، فيض كاشانى ضمن تجليل از كافى از ساير جوامع روايى به خاطر غفلت از اصول انتقاد كرده است . « 3 »
2 . چينش قابل تحسين ؛ بايد توجه داشت كه كلينى نخستين كسى است كه به تدوين و تنظيم جامع روايى اقدام كرده و پيش از خود هيچ الگويى نداشته تا از آن بهره گيرد . با اين حال وقتى به مجموعهء كتاب كافى و نيز ابواب و فصول مختلف آن مىنگريم به چينش قابل تحسينى بر مىخوريم . مقدم داشتن اصول بر فروع و نيز الحاق روضه در پايان كتاب ، حكايت از حسن سليقهء او در چينش كلى كتاب دارد . او در كتاب اصول ، نخست « كتاب العقل والجهل » و سپس « كتاب فضل العلم » را ذكر مىكند و پس از آنها روايات « كتاب التوحيد » و سپس روايات « كتاب الحجّه » را
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 1 ، ص 9 . ( مقدمه )
( 2 ) . وافى ، ج 1 ، ص 5 .
( 3 ) . همان .