روايت حسنه ، 1118 روايت موثقة و 9485 روايتِ ضعيف وجود دارد . « 1 » به نظر مىرسد كه نام كافى از سوى مؤلف بر اين كتاب گذاشته نشده ؛ زيرا كلينى در آغازِ خطبه اشارهاى به آن نمىكند هر چند با آوردن جملهء : « وقلت إنّك تحبّ أن يكون عندك كتاب كاف يجمع فيه من جميع فنون علم الدين ما يكتفى به المتعلم ويرجع إليه المسترشد ؛ و گفتى كه دوست دارى نزد تو كتابى كافى و جامع باشد كه در آن تمام فنون علم دين كه براى طالب علم كفايت كننده و براى طالب رشد و تعالى مرجع باشد ، جمع شده باشد » ، « 2 » اشاره كرده كه مقصود او تدوين كتابى است كه پاسخگوى نيازى دينى مؤمنان و در اين جهت كافى باشد .
بنا به تصريح بسيارى از محققان ، كلينى براى تدوين كافى بيست سال زمان صرف كرد . اين زمان طولانى نشانگر دقت او در انتخاب روايات و نيز تبويب و تنظيم احاديث در ابواب و فصول متناسب است .
انگيزهء تأليف
مرحوم كلينى در مقدمهء كتاب اشاره مىكند كه او اين كتاب را در پاسخ به نامهء يكى از برادران دينى فراهم ساخته است . نام اين شخص به طور دقيق مشخص نيست ، اما احتمال داده شده كه او محمد بن احمد بن عبداللَّه بن قضاعه صفوانى ، يا محمد بن نعمانى است . « 3 »
كلينى بخشى از درخواست اين شخص را چنين منعكس ساخته است :
« اى برادر ! آگاه شدم از آن شكايت كه نسبت به مردم زمان نمودى ، كه ايشان بر نادانى با هم سازش نموده و در آبادانى راه جهالت همدست و كوشايند تا آنجا كه نزديك است دانش از ايشان رخت بربندد و ريشه كن گردد . . . تو يادآور شدى كه مطالبى برايت مشكل شده ، كه به واسطهء اختلاف روايات نقل شده حقيقت آنها را
هامش
( 1 ) . نگارنده در كتاب آشنايى با جوامع حديثى شيعه و اهل سنت ضمن معرفى تفصيلى كافى ، مبناى متأخران درتقسيم رباعى حديث كه به ضعيف شمرده شدن حدود ده هزار روايت كافى انجاميده است ، را مورد نقد قرار داده است .
( 2 ) . كافى ، ج 1 ، ص 9 ( مقدمه ) .
( 3 ) . پژوهشى در تاريخ حديث شيعه ، ص 470 .