محمد زرارى ( م 368 ) ، بر مىخوريم كه هر يك در زمينهء حديث ، فقه ، رجال داراى جايگاه علمى برجستهاى هستند . « 1 »
ثقة الاسلام كلينى به جز كافى داراى آثار علمى ديگرى ؛ از جمله : 1 . تعبير الرؤيا ؛ 2 . الردّ على القرامطه ؛ 3 . رسائل الائمّه ؛ 4 . كتاب الرجال و . . . است . « 2 » كتابهاى مختلف كلينى ، نوع چينش روايات در كافى و نيز انتخاب عناوين ابواب و ارائهء نقطه نظرات كلامى كه احياناً در لابه لاى روايات آورده ، نشان مىدهد كه او افزون بر احاطهء گسترده به دانش حديث ، در زمينهء كلام و فقه نيز صاحب نظر بوده است .
مرحوم كلينى پس از اشتهارى كه با تأليف كافى پيدا مىكند ، در سال 327 هجرى وارد بغداد شد و به تدريس و نقل احاديث كافى پرداخت . او به خاطر كوتاهى اين دوره ، تنها موفق به نقل بخشهاى كوتاهى از كافى شد . از اين رو شاگردانش روايات كافى را به صورت سماع و اجازهء از او نقل كردهاند .
كلينى سرانجام در سال 328 ، يا 329 هجرى چشم از جهان فرو بست و در باب كوفهء بغداد مدفون شد . سالها پس از وفات او و پس از خراب شدن قبر و رؤيت بدن و كفن تازه ، از سوى يكى از واليان متعصب بغداد قبهاى بر روى قبر او بنا گرديد . « 3 »
معرفى كافى
كافى نخستين و مهمترين جامع روايى شيعه است كه به گفتهء بسيارى ، كتابى هموزن و همسنگ آن در اسلام نگاشته نشده است . كافى مجموعاً شامل اصول در دو جلد و فروع در پنج جلد و روضه در يك جلد و داراى 30 كتاب و 326 باب و جمعاً 16199 روايت است ، « 4 » كه از آن ميان بنا به مبناى متأخران 5072 روايت صحيح ، 144
هامش
( 1 ) . الكلينى والكافى ، ص 52 ؛ علم حديث ، ص 261 - 263 .
( 2 ) . الفهرست ، ص 210 ؛ الكنى والالقاب ، ج 3 ، ص 121 .
( 3 ) . براى تفصيل بيشتر ر . ك : الكلينى والكافى ، ص 163 .
( 4 ) . براى شمار روايات كافى رقمهاى ديگرى نيز گفته شده است . ر . ك : المعجم المفهرس لألفاظ احاديث بحارالأنوار ، ج 1 ، ص 65 .