مرحوم كلينى در سالهاى پايانى حيات خويش با سفر به بغداد و تشكيل مجالس تدريس در اين شهر زمينهء انتشار كتاب كافى را فراهم آورد و برخى از شاگردان وى ، چون احمد بن محمد ابوغالب زرارى و محمد بن ابراهيم نعمانى معروف به ابن ابى زينب ، راوى كتاب كافى از مرحوم كلينىاند . « 1 »
كافى در طول تاريخ همواره مورد توجه محدثان و فقهاى شيعه بوده و نسخههاى متعددى از آن استنساخ گرديده است . تاكنون قريب هزار و دويست نسخهء خطى - اعم از كامل يا ناقص - از كافى يافت شده است « 2 » كه حكايت از شهرت و جايگاه ويژهء كتاب كافى در ميان محدثان شيعه دارد .
ج ) ديدگاهها در صحت روايات كافى
يكى از بحثهاى مهم دربارهء كتاب كافى حد و حدود اعتبار احاديث اين كتاب است . اين بحث از ديرباز در ميان عالمان ، فقيهان و محدثان شيعه از جمله بحثهاى مناقشهبرانگيز بوده است و جمعاً دو ديدگاه كلى در صحت روايات كافى وجود دارد :
1 . ديدگاه افراطى ( ديدگاه اخباريان شيعه ) . اينان معتقدند همهء روايات كتب اربعه از جمله كافى صحيح و قطعى الصدور است . يكى از دلايلى كه بر اعتبار روايات كافى بدان استناد شده است عرضهء كتاب كافى توسط نواب خاص بر امام زمان ( عج ) است و اينكه حضرت آن را پسنديده و گفتهاند : « الكافى كافٍ لشيعتنا » ؛ در اينباره بايد گفت :
هامش
( 1 ) . ر . ك : العميدى ، مع الكلينى و كتابه الكافى ، علوم الحديث ، ش 1 ، ص 212 - 217 . نيز خاتمهء مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 470 .
( 2 ) . قديمترين نسخههاى خطى به دست آمده از كافى به قرن هفتم هجرى تعلق دارند . تاريخ مندرج در قديمتريننسخهاى كه تاكنون از كافى يافت شده است به سال 652 قمرى باز مىگردد ، اين عدد كه بيانگر تاريخ انهاء و تصحيح نسخه توسط يحيى بن سعيد حلى است حكايت از استنساخ نسخه قبل از تاريخ مذكور دارد .
نسخهء مذكور كه بخشى از فروع كافى را در بر دارد در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى نگهدارى مىشود . نسهء ديگرى از كافى نيز در كتابخانهء آستان قدس رضوى مشهد وجود دارد كه مورخ به سال 675 هجرى قمرى است . آقاى سيد محمد حسين جلالى عيناً تصويرى از مجموع اين نسخه را در امريكا منتشر ساخته است .
در بخش احيا و تصحيح متون مؤسسه دارالحديث قم فهرست قريب هزار و دويست نسخه از نسخ خطى موجود كافى تهيه شده است .