الف ) توضيح متن روايت : مرحوم كلينى بر اساس رأى اجتهادى خويش ، كه گاه برگرفته از احاديث است ، به توضيح برخى از احاديث پرداخته است . « 1 »
ب ) ارائه رأى فقهى خود در آغاز يا پايان باب : مؤلف در مواردى در ابتداى باب ، آراء فقهى خويش را ذكر و سپس احاديث مربوط به آن باب را آورده است ، مانند : باب « فَىء » از كتاب الحجة . « 2 » گاهى نيز در پايان باب به جمعبندى و تبيين حكم فقهى پرداخته است ، مانند بيان احكام سهو در نماز در پايان يكى از بابهاى كتاب الصلاة . « 3 »
ج ) توجه به آراء اصحاب : مؤلف در مواردى به اجماع اصحاب « 4 » توجه داده است .
همچنين آراء راويانى همچون يونس بن عبدالرحمن « 5 » و ابن ابىعمير « 6 » و زراره « 7 » و ديگر فقهاى اصحاب را در تبيين مراد حديث آورده است .
د ) اختلاف نقلهاى حديث : مرحوم كلينى گاه نقلهاى مختلف يك روايت را نيز گزارش كرده است ، وى در اين موارد با ذكر سند يا بدون سند به روايت ديگر اشاره كرده است و بخش زايد يا اختلافى را در حديث تعيين مىكند . « 8 »
6 . رفع تعارض : مرحوم كلينى قصد آوردن روايات متعارض را نداشته است لكن در بعضى موارد كه توهم تعارض اخبار موجود در كتاب وجود داشته است ، توضيحاتى جهت رفع تعارض آورده است ؛ چنانكه در وقت نماز مغرب « 9 » و روزهء شعبان « 10 » وجه عدم تعارض روايات را بيان كرده است .
ويژگىهاى شيوهء گزارش اسناد در كافى
1 . عدم روايت از غير معصوم جز در موارد نادر ؛
2 . ذكر كامل سند تا معصوم جز در موارد اندك ؛
هامش
( 1 ) . ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 279 ذيل ح 3 ؛ ج 3 ، ص 290 ذيل ح 7 ؛ ج 4 ، ص 135 ذيل ح 6 ؛ ج 6 ، ص 534 ذيل ح 10 ؛ ج 7 ، ص 274 ذيل ح 4 .
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 538 و 539 ؛ و نيز ابتداى كتاب مواريث ، ج 7 ، ص 70 - 76 .
( 3 ) . همان ، ج 3 ، ص 359 - 362 .
( 4 ) . همان ، ج 7 ، ص 115 ذيل ح 16 .
( 5 ) . همان ، ج 7 ، ص 115 و 212 .
( 6 ) . همان ، ج 6 ، ص 110 ذيل ح 7 .
( 7 ) . همان ، ج 7 ، ص 109 .
( 8 ) . همان ، ج 3 ، ص 546 ، ح 2 ؛ ج 5 ، ص 329 ، ح 7 ؛ ج 6 ، ص 540 ، ح 15 .
( 9 ) . همان ، ج 3 ، ص 280 ذيل ح 9 .
( 10 ) . همان ، ج 4 ، ص 91 ذيل ح 6 .