روى خ عن ( بصائر : 399 / 4 خ كافى 1 : 462 / 5 )
( و نيز محاسن : 453 / ذيل 370 خ كافى 6 : 264 / 7 )
البته اين تغيير در جايى كه عبارت روايتى از اهميت مفهومى خاصى برخوردار باشد همچون موارد « وجادة » صورت نمىگيرد . « 1 »
2 . يكدست كردن عناوين راويان ( معيار سازى )
ابو يوسف خ يعقوب بن يزيد ( محاسن : 453 / ذيل 370 خ كافى 1 : 264 / 7 )
( محاسن : 525 / ذيل 752 خ كافى 6 : 372 / 3 ) . « 2 »
ابن نبت الياس خ الوشاء ( محاسن : 32 / 23 خ كافى 1 : 520 / 1 ، تحويلى است )
الحارث النصرى خ الحارث بن المغيرة ( بصائر : 480 / 3 خ كافى 1 : 275 / 3 )
نوح النيسابورى خ نوح بن شعيب ( محاسن : 457 / 481 خ كافى 6 : 323 / 2 )
3 . يكدست كردن عناوين معصومين عليهم السلام
على عليه السلام خ امير المؤمنين عليه السلام ( محاسن 1 : 221 / 134 خ كافى 1 : 70 / 9 ) جعفر بن محمد عليهما السلام خ أبى عبد اللَّه عليه السلام ( محاسن 1 : 32 / 21 خ كافى 2 : 519 / 1 ) تغيير تعابير فوق در جهت بكارگيرى عبارات احترامآميز مىباشد ، مقايسهء ميزان عبارات « عن جعفر ( بن محمد ) » در كافى با ساير مصادر اين تغيير عناوين را نشان مىدهد .
به عنوان نمونه در روايات مسعدة بن صدقة در كافى تنها 5 روايت با نام « جعفر ( بن محمد ) » وارد شده و در 64 مورد ديگر كنيهء شريف حضرت « أبو عبد اللَّه عليه السلام » به كار رفته است ، ولى در قرب الإسناد - مثلًا - اين نسبت كاملًا عكس شده ، نام شريف حضرت در 85 مورد و كينهء آن حضرت در 16 مورد از روايات مسعدة بن صدقة ديده مىشود ، اين گونه آمارها را در روايات راويان ديگر همچون سكونى ، طلحة بن زيد و . . . به آسانى مىتوان بدست آورد .
شبيه اين تغيير در كتابهاى شيخ صدوق هم ديده مىشود ، شيخ صدوق معمولا
هامش
( 1 ) . بصائر الدرجات ، ص 386 ، ح 12 خ كافى ، ج 1 ، ص 267 ، ح 12 .
( 2 ) . محاسن ، ص 589 ، ح 92 خ كافى ، ج 6 ، ص 304 ، ح 13 .