شبيه اين سند در كافى متكرر است . « 1 »
مثال دوم :
حميد بن زياد عن الحسن بن محمد بن سماعة عن وهيب بن حفص عن أبى بصير عن أبى عبد اللَّه عليه السلام . . . . « 2 »
3 . و بإسناده قال قال أبو جعفر عليه السلام . . . .
مثال سوم :
محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن على بن النعمان عن عبد اللَّه بن مسكان عن داود بن فرقد عن أبى سعيد الزهرى عن أبى جعفر و أبى عبد اللَّه عليهما السلام . . . . « 3 »
و بإسناده قال قال أبو جعفر عليه السلام . . . . « 4 »
مثال چهارم :
عدة من أصحابنا عن أحمد بن محمد عن ابن فضّال عن على بن عقبة عمن ذكره عن أبى عبد اللَّه عليه السلام قال كانت زمزم . . . . « 5 »
2 . و بإسناده قال ذكرت زمزم عند أبى عبد اللَّه عليه السلام فقال . . . . « 6 »
مرجع ضمير مستتر در قال - پس از بإسناده - در مثال اول ابو عبد اللَّه عليه السلام است كه در حديث قبلى هم ضمير به وى بازگشته است .
در مثال دوم دو احتمال وجود دارد : احتمال اول ، رجوع ضمير به راوى آخر ( أبى بصير ) . احتمال دوم ، رجوع ضمير به ابو عبد اللَّه عليه السلام ، دربارهء اين سند در توضيح الاسناد بحث كردهايم .
در مثال سوم ظاهراً ضمير به راوى اخير ( أبى سعيد زهرى ) باز مىگردد .
در مثال چهارم بايد نحوهء قراءت « ذكرت » را در نظر گرفت ، اگر اين كلمه به صيغهء معلوم و متكلم وحده قرائت شود : ذَكَرْتُ ، ضمير به راوى اخير ( من ذكره ) باز
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 79 ، ح 5 .
( 2 ) . مانند : ج 5 ، ص 3 ، ح 3 ، و ص 143 ، ح 9 ، و ص 332 ، ح 3 ، و ج 4 ، ص 517 ، ح 4 .
( 3 ) . كافى ، ج 2 ، ص 496 ، ح 2 .
( 4 ) . ج 5 ، ص 56 ، ح 4 .
( 5 ) . ص 57 ، ح 5 .
( 6 ) . ج 1 ، ص 386 ، ح 1 .