ندارند ، ولى در هنگام تعارض احاديث ، مراجعه به اسناد آنها تعيين كننده مىباشد .
اين ديدگاه را مرحوم مجلسى در مقدمهء مرآة العقول ارائه داده ، وى مسلك خود را مسلكى بينابين اخبارى و اصولى مىداند ، البته در ديدگاه سوّم نوعى ابهام ديده مىشود كه آيا معتقدان بدان در هنگام تعارض احاديث از مراجعه به اسناد خوددارى مىورزند يا خير ؟
ديدگاه درست : بهر حال ، ظاهراً نظر دانشمندان نزديك به عصر كلينى ، همان نظر نخست باشد ، شيخ مفيد و سيد مرتضى به صراحت برخى از احاديث كافى را نادرست مىدانند و صدور آنها را از ائمهء معصومين عليهم السلام انكار مىكنند . « 1 »
شيخ طوسى نيز در مواردى چند به ضعف سند روايت كافى تصريح كرده است ، « 2 » بويژه وى دربارهء « سهل بن زياد » - كه نزديك به دو هزار روايت از وى در كافى نقل شده - مىگويد : و هو ضعيف جدا عند نقّاد الأخبار « 3 » مقايسه كنيد با رجال شيخ . « 4 »
تعبير « ضعيف جداً » در كتابهاى تهذيب و استبصار دربارهء راويان ديگرى به كار رفته كه نام همگى در كافى به كار رفته و گاه كلينى بسيار از آنها روايت كرده است :
- محمد بن سنان ، « 5 » از وى بيش از چهارصد روايت در كافى نقل شده است .
- على بن حديد ، « 6 » وى در بيش از هفتاد روايت كافى واقع است .
- أبو البختري وهب بن وهب ، « 7 » وى در حدود 20 حديث در كافى دارد .
- أحمد بن هلال ، « 8 » از وى ده روايت در كافى نقل شده است .
اين قرائن و قرائن ديگر نشان مىدهد كه شيخ طوسى به اعتبار سندى احاديث كافى معتقد نيست و بررسى اسناد اين كتاب را لازم مىداند .
هامش
( 1 ) . معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 31 - 34 ؛ مع الكليني و كتابه الكافى ، ص 243 - 246 .
( 2 ) . معجم الرجال ، ج 1 ، ص 28 .
( 3 ) . الاستبصار ، ج 3 ، ص 261 ، ذيل ح 935 .
( 4 ) . رجال الشيخ ، ص 387 ، ش 5699 .
( 5 ) . تهذيب ، ج 7 ، ص 361 ، ذيل ح 1464 ؛ الاستبصار ، ج 3 ، ص 224 ، ذيل ح 811 .
( 6 ) . الاستبصار ، ج 3 ، ص 95 ، ذيل ح 325 و نيز ج 1 ، ص 40 ، ذيل ح 112 .
( 7 ) . تهذيب ، ج 9 ، ص 77 ، ذيل ح 325 و نيز الاستبصار ، ج 1 ، ص 48 ، ذيل ح 134 ؛ ج 4 ، ص 89 ، ح 340 .
( 8 ) . الاستبصار ، ج 3 ، ص 351 ، ذيل ح 1253 و نيز ج 3 ، ص 28 ، ذيل ح 90 ؛ تهذيب ، ج 9 ، ص 204 ، ح 812 أ