احاديث فقهى در خود جمع كرده و همچون ساير كتب اربعه اختصاص به احاديث فقهى و مانند آن ندارد .
بنابراين كافى گستردهترين كتاب حديثى شيعه از آثار قدماء دانشمندان امامى مذهب است كه از حوادث روزگار مصون مانده و به طور كامل به دست ما رسيده است .
گفتنى است كه برخى بدون ارائهء هيچ دليل قابل توجّهى ، در نسبت « كتاب روضه » به كلينى ترديد كردهاند يا آن را از زمرهء كتابهاى كافى ندانستهاند « 1 » با اين كه نجاشى و شيخ طوسى تصريح كردهاند كه روضه ، آخرين كتاب كافى است ، « 2 » اسناد اين مجلد هم دقيقاً همان اسناد شناخته شدهء كلينى است . « 3 »
بنابراين بىشك « كتاب روضه » جزء پايانى كافى است . البته تفاوتهاى اندكى بين اين مجلد و ساير مجلدات كافى وجود دارد همچون عدم باب بندى اين مجلد ، كه كاملًا طبيعى مىنمايد و هيچگونه ارتباطى با عدم انتساب كتاب به كلينى ندارد .
گفتنى است كه در تنظيم ابواب فقهى كافى ، مشابهتهايى بين اين كتاب و كتب سىگانهء حسين بن سعيد ديده مىشود ، « 4 » ظاهراً كلينى در تنظيم ابواب به اين كتاب نيز نظر داشته است .
كافى در كلام بزرگان
نجاشى پس از ستايش بسيار از كلينى مىگويد : « صنّف الكتاب الكبير المعروف بالكلينى يسمّى الكافى في عشرين سنة » ، گويا مراد وى اين است كه اين كتاب به نام كتاب كلينى معروف بوده هرچند نام اصلى آن كافى است .
مراد از تأليف اين كتاب در مدت بيست سال ، نيز مىتواند از آغاز زمان جمعآورى احاديث ، و پيش از درخواست تأليف كتاب باشد . چه بعيد به نظر مىرسد كه مؤلف ،
هامش
( 1 ) . رياض العلماء ، ج 2 ، ص 261 .
( 2 ) . رجال نجاشى ، ص 377 ، ش 1026 ؛ فهرست شيخ طوسى ، ص 394 ، ش 603 .
( 3 ) . تجريد الأسانيد ، ص 7 و 8 ؛ خاتمهء مستدرك الوسائل ، ج 21 ، ص 536 .
( 4 ) . رجال نجاشى ، ص 58 ، ش 136 ؛ فهرست شيخ ، ص 150 ، ص 230 .