درخواست تأليف كتاب را پس از بيست سال پاسخ گفته باشد ، بنابراين طبيعى اين است كه كلينى مدتها قبل از درخواست تأليف ، در فكر تأليف اين كتاب بوده و سالها صرف تهيهء مقدمات كار كرده و تنها تنظيم نهايى كتاب پس از درخواست سائل صورت گرفته باشد . « 1 »
شيخ مفيد كتاب كافى را « من أجلّ كتب الشيعة و أكثرها فائدة » مىداند . « 2 »
شهيد اوّل ( 786 ق ) در وصف آن مىگويد : لم يعمل للإمامية مثله ، « 3 » نظير اين داورى را محقق كركى ( م 940 ق ) ارائه كرده است . « 4 »
ملا محمد تقى مجلسى ( م 1070 ق ) مىگويد : لم يصنّف في الإسلام مثله « 5 » ستايش از اين كتاب در كلام ساير بزرگان و فقها تكرار شده است .
ديدگاه دانشمندان دربارهء احاديث كافى
دربارهء اعتبار احاديث كافى ديدگاههاى چندى ميان دانشمندان امامى ديده مىشود .
ديدگاه نخست : هرچند كتاب كافى از كتب مرجع و معتمد بوده و مدار استنباط احكام مىباشد ، ولى اين بدان معنا نيست كه احاديث آن به ارزيابى سندى نيازمند نباشد . اين ديدگاه اكثريت علما بويژه علماى اصولى مسلك مىباشد .
ديدگاه دوم : تمام احاديث اين كتاب قطعى الصدور مىباشند . اين ديدگاه از سوى اخباريان افراطى همچون ملا امين استرابادى و ملا خليل قزوينى مطرح شده است .
ديدگاه سوم : تمام احاديث اين كتاب ، حجّت و معتبر است ، هرچند صدور آن قطعى نباشد . اين ديدگاه اخباريان معتدل مىباشد .
ديدگاه چهارم : احاديث اين كتاب ، همگى ذاتا معتبر است و نياز به بحث سندى
هامش
( 1 ) . تجريد الأسانيد ، ج 1 ، ص 12 .
( 2 ) . تصحيح الاعتقاد ، ص 70 در نقل محدث نورى حرف « من » نيامده است ، خاتمهء مستدرك ، ج 21 ، ص 464 .
( 3 ) . بحار الأنوار ، ج 107 ، ص 188 .
( 4 ) . بحار الأنوار ، ج 108 ، ص 63 ، و نيز ص 75 .
( 5 ) . بحار الأنوار ، ج 110 ، ص 69 .