همه آزادانه در آن به تبليغ مذهب خود مىپرداختند . از اين رو هر يك از نويسندگان و محدثان مذاهب گوناگون اسلامى مجلس درس و بحثى براى خود برپا داشته بودند و به نقل احاديث خويش مىپرداختند . « ابن عقده » يكى از كسانى بود كه در اين شهر سكونت داشت . او از حافظان بزرگ حديث به شمار مىرفت و حافظه قوى او موجب شده بود كه آيتى از آيات حافظه در جهان شود . « 1 »
بسيارى از بزرگان مذاهب از محضر او كسب علم مىكردند . او اگر چه از نظر مذهبى « زيدى جارودى » بود اما زهد و پارسايى از او محدثى موثق ساخته بود كه همهء مذاهب در نقل احاديث به او اعتماد داشتند . كلينى نيز از اين مرد بزرگ استفاده كرده ، از او رواياتى فرا گرفت .
ثقة الاسلام
كلينى پس از كسب علم و حديث از دهها استاد و محدث در شهرها و روستاهاى آن زمان ، سرانجام به بغداد رسيد . او در مسافرتهاى خويش چنان علم و فضل خود را به نمايش گذاشته و تصويرى از شيعهء واقعى را در اذهان مردم هر ديار باقى نهاده بود كه هنگام ورود به بغداد فردى گمنام نبود . شيعيان به او افتخار مىكردند و اهل سنت به ديدهء تحسين به او مىنگريستند . تقوا ، علم و فضيلت او در اندك مدتى موجب شد كه هم شيعه و هم اهل سنت در مشكلات دينى به او مراجعه كنند ، به طورى كه عامه و خاصه در فتاوا به او روى مىكردند و به همين سبب او اولين كسى بود كه به لقب ثقة الاسلام شهرت يافت . « 2 »
كلينى نامآورترين شخصيت عصر خود بود . عصرى كه اوج تلاش محدثان و عالمان بزرگ و حتى عصر چهار نايب خاص امام زمان عليه السلام بوده است . در اين عصر به دليل محدوديتها و ممنوعيتهاى اجتماعى اين بزرگان ، مسئوليت فرهنگى و علمى تشيع بر دوش كلينى بوده است .
هامش
( 1 ) . مفاخر اسلام ، ج 3 ، ص 55 .
( 2 ) . ريحانة الادب ، ميرزا محمد على مدرس تبريزى ، ج 5 ، ص 79 .