اقوى آن است كه روزهء آن شرعى نيست ، تا متّصف به صحّت و فساد بشود ، بلكه از جهت تمرّن و عادت كردن است .
و هرگاه طفل قبل از صبح به حدّ بلوغ برسد ، روزهء آن روز از او صحيح است ، و هرگاه بعد از صبح بالغ شود ، اظهر آن است كه روزهء آن روز از او صحيح نيست ، اگر چه احوط آن است كه هرگاه روزه ، روزهء واجبى باشد و پيش از بلوغ افطار نكرده باشد ، آن روز را نيّت روزه بكند .
شرط سيم : عاقل بودن
پس صحيح نيست روزهء ديوانه ؛ خواه روزهء سنّتى باشد يا واجبى ، خواه در اثناى روز عاقل بشود ، يا در همهء روز ديوانه باشد . و هرگاه در ابتداى روز عاقل باشد و در اثناى روز ديوانگى عارض او شود ، بعضى از علماء گفتهاند كه روزهء آن باطل مىشود ، اگر چه عروض ديوانگى در يك لحظه باشد « 1 » . و بعضى ديگر گفتهاند كه هرگاه در اول روز عاقل باشد و نيّت كرده باشد ، روزهء آن روز صحيح است « 2 » .
و مسأله محلّ اشكال است و چندان فايده بر اين نزاع مترتّب نمىشود ، به جهت اينكه كسانى كه مىگويند روزهء او صحيح نيست ، قضاى آن را واجب نمىدانند . بلى ، فايده ظاهر مىشود در صورتى كه بر ذمّهء او روزهء واجب غير معيّنى باشد ، مانند قضاى ماه مبارك و نذر مطلق ، و در آن روز ، نيّت روزه كرده باشد و در اثناى روز ديوانگى عارض شود . و احوط آن است كه دوباره آن روزه را بگيرد .
و در حكم ديوانگى است بىهوشى ؛ يعنى هرگاه در تمام روز بىهوش باشد ، روزهء او صحيح نيست .
و هرگاه در اثناى روز بىهوشى عارض شود و قبل از بىهوش شدن نيّت كرده باشد ، در آن خلاف است و ترجيح خالى از اشكال نيست و احتياط كردن اولى است ، به اين نحو كه اگر روزهء واجب غير معيّن باشد ، دوباره روز ديگر را روزه بگيرد و امّا
هامش
( 1 ) . مانند : علّامه حلّى در مختلف الشيعة 3 : 256 . نيز ن . ك : الحدائق الناضرة 13 : 165 .
( 2 ) . شيخ طوسى در المبسوط 1 : 285 .