و هرگاه منى به غير قصد و اراده ، از دست بازى و نگاه كردن و مثل اينها بيرون آيد ، در آن خلاف است و حكم آن بعد از اين ذكر خواهد شد « 1 » ، إن شاء اللّه .
پنجم : باقى بر جنابت ماندن تا صبح ، عمدا
يعنى در شب جنب شود و عمدا غسل را ترك كند تا صبح ، به اين نحو كه بيدار باشد و قصد غسل نداشته باشد و غسل نكند تا صبح شود ، يا بخوابد و عزم بيدار شدن و غسل كردن نداشته باشد و تا صبح بيدار نشود ، كه در اين صورت روزه باطل است و قضا و كفّاره لازم است .
و هرگاه قصد غسل داشته باشد و بخوابد و تا صبح بيدار نشود ، كفّاره مطلقا لازم نيست ، بنا بر اقوى ؛ خواه خواب اول يا دويم يا سيم باشد . بلى ، اگر خواب اول باشد ، علاوه بر اينكه كفّاره لازم نيست ، روزه نيز صحيح است و قضا هم لازم نيست و اگر خواب دويم يا سيم يا بيشتر باشد ، قضا لازم است و امّا كفاره لازم نيست . و جمعى در خواب سيم ، كفّاره را لازم دانستهاند و اقوى عدم وجوب است .
و اين همه در وقتى است كه وقت خوابيدن آن ، وقتى باشد كه عرفا و عادة احتمال بيدار شدن پيش از صبح بدهد . و هرگاه قصد غسل داشته باشد امّا وقت باشد « 2 » كه داند كه تا صبح بيدار نخواهد شد و نشود ، باز قضا و كفّاره لازم است .
و مخفى نماند كه آنچه مذكور شد كه عمدا بر جنابت باقى بودن تا صبح باعث بطلان روزه است ، در روزهء ماه رمضان است و در قضاى روزهء ماه رمضان .
و امّا در غير اين دو ، از روزههاى واجبى و سنّتى ، پس جمعى از علماء گفتهاند كه شرط نيست كه در صبح پاك باشد ، بلكه اگر صبح را جنب دريابد ، مىتواند آن روز را روزه بگيرد و روزهء آن روز صحيح است ، اگر چه عمدا جنب باقى مانده باشد تا صبح « 3 » . و اين در نظر حقير اظهر است ، اگر چه هرگاه احتياط كند بهتر است ، به اين
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 49 ، مسأله هفدهم .
( 2 ) . در نسخهها همين گونه است ، ولى مراد مؤلف اين است : « امّا وقتى باشد . . . » .
( 3 ) . مانند : محقّق حلّى در المعتبر 2 : 656 ، و محدّث بحرانى در الحدائق الناضرة 13 : 121 .