و همچنين كسى كه گوسفندى داشته باشد ، بايد آنچه از آن حاصل مىشود از پشم و شير و اولاد ، بعد از وضع مؤونت خمس آن را بدهد . و همچنين هرگاه كسى گوساله يا كرّه اسبى يا امثال اينها بخرد به قصد اينكه بزرگ شود و قيمت آنها زياد شود و بفروشد ، بايد آنچه قيمت آنها زياد مىشود خمس آن را بدهد .
و همچنين واجب است خمس در آنچه عايد مىشود از وجه اجارهء املاك و باغات و خانه و كاروانسرا و دكاكين و حمّام و قنوات ، بعد از وضع مؤونت . و همچنين واجب است خمس در منافعى كه هم مىرسد از ساربانى و چارپا دارى و شبانى و امثال اينها ، بعد از وضع مؤونت .
و خلاصهء كلام آنكه واجب مىشود خمس در هر چه عايد شود از تجارت ، به هر نوع كه بوده باشد ، از مضاربه و شراكت و حق السعى و از صناعات ، هر كسبى و صنعتى كه بوده باشد و از زراعات و حيوانات و املاك و رقبات .
و در اين فصل چند مسأله است كه بايد بيان شود .
مسألهء اول : بدان كه ابو الصلاح حلبى - رحمة اللّه تعالى عليه - فرموده است كه : در مالى كه به ميراث يا به بخشش يا به هديه به كسى برسد ، واجب است كه خمس آن را بدهد « 1 » . و شهيد اول « 2 » در بعضى از كتب خود و بعضى ديگر از متأخّرين « 3 » به اين قايل شدهاند و واجب بودن خمس در اينها بر حقير معلوم نيست ، اگر چه احوط آن است كه اگر جايزهء عظيمى از كسى به ديگرى برسد ، يا ميراثى كه از جايى كه گمان نداشته باشد به او برسد ، خمس او را بدهد .
مسألهء دويم : بر زن واجب نيست كه صداقى را كه از شوهر مىگيرد ، خمس آن را بدهد .
هامش
( 1 ) . الكافي في الفقه : 170 .
( 2 ) . اللمعة الدمشقية ( الروضة البهية ) 2 : 74 .
( 3 ) . الحدائق الناضرة 12 : 352 .