پس اگر دفعهء دويم امر باعث كفّاره را به عمل آورده ، بايد دو دفعه كفّاره بدهد و اگر سه دفعه به عمل آورد ، بايد سه دفعه كفّاره بدهد و همچنين .
و بعضى ديگر گفتهاند كه مطلقا كفّاره مكرّر نمىشود « 1 » . پس اگر يكدفعه در يك روز امرى را بكند كه كفّاره واجب شود ، بايد يك كفّاره بدهد ، و اگر دو دفعه بكند يا سه دفعه ، باز بايد يك كفّاره بدهد ؛ خواه آن امور از يك جنس باشند ، مثل اينكه دو مرتبه چيزى بخورد و دو مرتبه جماع كند ، يا از دو جنس باشد ، مثل اينكه يكدفعه چيزى بخورد و يكدفعه جماع كند .
و بعضى ديگر گفتهاند كه اگر جماع مكرّر شود ، كفّاره نيز مكرّر مىشود ، امّا تعدّد چيزهاى ديگر باعث تعدّد كفّاره نمىشود « 2 » .
و بعضى ديگر گفتهاند كه اگر كفّارهء اول را داده باشد و بعد از آن ، مرتبهء دويم امرى را به عمل آورد ، بايد دوباره كفّاره بدهد . و اگر پيش از دادن كفّارهء اول آن امر را به عمل آورد ، يك كفّاره كفايت مىكند « 3 » .
و بعضى ديگر گفتهاند كه اگر آن دو امرى را كه به عمل آورده از دو جنس باشند ، كفّاره مكرّر مىشود و اگر از يك جنس باشند و كفّاره اول را داده باشد ، بايد دوباره كفّاره بدهد و اگر نداده باشد ، يك كفّاره كافى است « 4 » .
و اقوى و اصحّ در نظر حقير قول دويم است « 5 » ؛ يعنى مطلقا كفّاره مكرّر نمىشود به مكرّر به عمل آوردن امرى كه باعث كفّاره مىشود . بلى ، احوط آن است كه هرگاه جماع يا استمناء مكرّر به عمل آورد ، يا آن فعل دوباره ، جماع يا استمناء باشد ، كفّاره را بدهد مكرّر .
هامش
( 1 ) . مانند : شيخ طوسى در المبسوط 1 : 274 ، و ابن حمزه در الوسيلة : 146 ، و محقّق حلّى در شرائع الإسلام 1 :
194 ، و علّامه در منتهى المطلب 2 : 580 .
( 2 ) . اين قول را علّامه در مختلف الشيعة 3 : 316 ، به ابن ابى عقيل نسبت داده است .
( 3 ) . اين قول را شيخ طوسى در المبسوط 1 : 274 ، به بعضى از اصحاب اماميّه نسبت داده است .
( 4 ) . علّامهء حلّى در مختلف الشيعة 10 : 316 ، آن را اختيار كرده است .
( 5 ) . مؤلّف در مستند الشيعة 10 : 528 ، قول به تفصيل ميان جماع و غير آن از مفطرات را پذيرفته و اقوى دانسته است ، كه همان قول سوّم است .