محمّد و آل محمّد ، السلام عليكم » و اگر « و رحمة اللّه و بركاته » را نيز بگويد ، خوب است .
و در اين دو سجده ، واجب است سجود بر هفت عضو و گذاشتن پيشانى بر آن چه سجده بر آن صحيح باشد و استقبال قبله و ستر عورت و طهارت از حدث و خبث . و واجب است كه بعد از تسليم نماز ، بىفاصله مبادرت به كردن دو سجدهء سهو بكند و تأخير آن جايز نيست . و بايد كه پيش از كردن فعل منافى به جا آورد و اگر فراموش كند ، هر وقت به خاطرش آيد به جا آورد و اگر چه بعد از مدت بسيارى باشد . و اگر عمدا تأخير كند ليكن آخر به جا آورد ، نمازش صحيح است ؛ ليكن به سبب تأخير ، آثم است . و اگر عمدا ترك كند و اصلا به جا نياورد ، جمعى « 1 » نمازش را باطل دانستهاند . و اكثر گفتهاند : نمازش صحيح است و اين اقوى است ، و اگر چه خلاف احتياط است . و لازم است كه دو سجدهء سهو ، تأخير شود از به جا آوردن اجزايى كه فراموش شده ، و اگر چه موجب سجدهء سهو ، مقدّم بر نسيان جزء باشد . مثل اين كه ابتدا در نماز حرف زند و بعد از آن تشهّد را فراموش كند و متذكر نشود تا از محلّش بگذرد .
و اگر چند چيز در نماز واقع شود كه هر يك موجب سجدهء سهو باشد ، بايد به جهت هر يك ، سجدهء سهوى به عمل آيد ، بنابر اظهر ؛ خواه موجب ، مختلف باشد ، مثل اين كه سهوا تكلّم كند و در غير محل ، سلام گويد و تشهّد را فراموش كند تا محلش درگذرد ، يا متّحد باشد مثل اين كه چند مرتبه حرف زند يا سه سجده را از سه ركعت فراموش كند .
مسألهء سيزدهم : اگر بعد از ركعت اول يا سيم كه بايد برخيزد ، سهوا بنشيند
و ساكت باشد ، يعنى تشهّد را نخواند ، بعضى « 2 » گفتهاند : از براى اين نشستن در موضع ايستادن ، سجدهء سهو لازم نمىآيد به اعتبار آن كه آن نشستن را « جلسهء استراحت »
هامش
( 1 ) . الخلاف 1 : 462 ، مسألهء 202 ؛ المعتبر 2 : 402 ؛ كفاية الأحكام 1 : 133 ؛ مصابيح الظلام 2 : 345 .
( 2 ) . ذكرى الشيعة 4 : 97 .