باشند كه در اين صورت مىتواند ايشان را در يك دعا شريك كند و بگويد : « اللهمّ ارحم هؤلاء الأموات » . و اگر دعاى مشهور را بخواند ، بگويد : « اللهمّ هؤلاء عبادك و إماؤك . . . » الى آخر .
و اگر همه را در يك دعا نتوان جمع نمود به اعتبار اختلاف ايشان در دعا ، مثل اين كه بعضى بالغ باشند و بعضى طفل باشند و يا بعضى مؤمن باشند و بعضى مخالف باشند يا مستضعف باشند ، در اين صورت دعاى هر يك را به طريقى كه مذكور شد مىخوانند . و در صورتى كه مرد و زن جمع شوند ، سنّت است كه مرد را در جانب مصلّى گذارند و زن را به جانب قبله ، اما به نوعى گذارند كه سينهء زن برابر كمر مرد باشد . و اگر طفلى نماز بر او واجب نباشد ، يعنى كمتر از شش سال داشته باشد [ و ] با ايشان جمع شود ، بهتر آن است كه آن را در ميان مرد و زن گذارند . و اكثر « 1 » گفتهاند كه :
او را از عقب زن ، يعنى در قبلهء او گذارند ، و اول اظهر است ؛ زيرا كه حديثى « 2 » به اين نحو وارد شده و معارضى هم ندارد .
مسألهء يازدهم : اگر كسى در اثناى نماز جماعت بر ميّت برسد
، به قصد وجوب ملحق مىشود و تكبيراتى كه امام مىگويد [ را ] متابعت مىكند و بعد از هر تكبيرى كه مىگويد ، دعا به نحو مأثور خودش مىخواند و چون پيش نماز فارغ مىشود ، بقيّهء تكبيرها را با دعاهاى مختصر بخواند . و اگر جنازه را بردارند و دور كنند يا آن را از قبله بگردانند ، اكتفا به تكبيرات تنها كند و خواندن دعا ضرور نيست .
مسألهء دوازدهم : ظاهر آن است كه چند مرتبه نماز كردن بر يك جنازه جايز باشد ،
اما در كراهت آن خلاف است و مشهور كراهت است ، مطلقا .
و بعضى « 3 » گفتهاند كه سنّت است ، مطلقا .
هامش
( 1 ) . النهاية : 844 ؛ مختلف الشيعة 2 : 315 ، مسألهء 201 ؛ مدارك الأحكام 4 : 175 - 176 ؛ كشف اللثام 2 : 337 - 339 ؛ و ر . ك : الحدائق الناضرة 10 : 433 .
( 2 ) . وسائل الشيعة 3 : 125 - 126 ، باب 32 من أبواب صلاة الجنازة ، ح 3 .
( 3 ) . مختلف الشيعة 2 : 309 ، مسألهء 194 .