و معناى استظهار طلب ظهور حقيقت حال است فى الجمله در اين خون زايد بر عادت ، كه ايام حيض است يا نه ؟ و قيد فى الجمله از جهت آن است كه از استظهار مذكور در جميع صور ، حقيقت حال در خون زايد معلوم نمىشود ، بلكه اگر خون در ايّام استظهار قطع شود ، معلوم مىشود كه آن ، خون حيض نبوده ، اما اگر در آن ايّام قطع نشود ، ظهور حال از استظهار مذكور به عمل نمىآيد ، بلكه موقوف است بر تمام شدن ده روز . و بر هر تقدير ، استظهار در آنجا به اين طريق است كه عبادت را ترك كند ، و عمل حايض كند . و بعد از استظهار و انتظار ، اگر هنوز به دهم نرسيده باشد و باز خون را ببيند ، عبادت را به جا مىآورد تا آخر روز دهم . پس اگر بعد از تمام شدن ده روز قطع شود ، مجموع خونى كه ده روز ديده حيض خواهد بود . و اگر ايّام روزهء واجب باشد ، بر او واجب خواهد بود كه در روزهء ده روز را قضا كند و اگر چه بعد از ايّام استظهار ، چند روز را [ روزه ] « 1 » گرفته باشد .
و اگر خون از ده روز تجاوز كند ، معلوم مىشود كه آن چه زيادتر از ايّام عادت بوده حيض نبوده است ، بلكه استحاضه بوده است ؛ پس به قدر ايّام عادت را ايّام حيض قرار مىدهد و عبادتى را كه در ايّام استظهار ترك كرده ، چه از روزه [ و ] چه از نماز ، با روزهء ايّام عادت قضا مىكند ؛ خواه آن زن ، صاحب تميز نباشد ، يعنى خون او هميشه به يك طريق باشد يا صاحب تميز باشد ، يعنى خون او بعضى اوقات به صفت حيض باشد و بعضى اوقات به صفت استحاضه باشد . و خواه در صورت تميز ، عادت او با تميز موافق باشد ، يعنى خون ايّام عادت به صفت حيض باشد و خون غير ايّام عادت به صفت استحاضه باشد يا مخالف او باشد ، يعنى خون ايّام عادت به صفت استحاضه باشد و خون غير ايّام عادت به صفت حيض باشد . و خواه در صورت مخالفت ، اقل طهر « 2 » ، يعنى ده روز ميان ايّام عادت و ايّام تميز فاصله شده باشد يا ده روز فاصله
هامش
( 1 ) . در نسخهء « الف » موجود نيست .
( 2 ) . بدان كه در صورتى كه ده روز فاصله باشد خود « طاب ثراه » در « لوامع » ترجيح دادهاند كه بايد هر يك را حيض جداگانه قرار بدهد تا دو حيض بوده باشند ، همچنان كه بعضى گفتهاند و آن اقوى است . ( احمد )