ضمّ نمىشود به حيثيّتى كه هر دو يك چيز شوند ، زيرا كه يكى شدن دو چيز محالست ، با وجود اينكه مستلزم نقص است .
و مخفى نماند كه بعضى صفات سلبيّه را بيشتر از هفت ذكر كردهاند ، مثل آنكه عينيّت صفات را هم داخل صفات سلبيّه شمردهاند و آن به تفصيل ذكر شد و بعضى كمتر ذكر نمودهاند . و همچنين صفات ثبوتيّه را هم بعضى از هشت زيادتر ذكر كردهاند . و سبب اختلاف آنست كه ايشان كه كمتر ذكر كردهاند . بعضى را داخل بعضى ديگر كردهاند و مناط آنست كه چنان بايد دانست كه خداوند متّصف به تمام صفات كماليّه است ، زيرا كه متّصف نبودن به صفات كماليّه مستلزم نقص است و هر صفت نقصى را بايد از خدا دور نمود ، زيرا كه بودن آن صفت در خداوند باعث نقص است .
هامش
معقول نيست به غير حلول كند و قائم با آن شود ، چون واجب محدود مىشود و متناهى مىگردد و تعقّل نمىشود كه شيئى واحد ، هم متناهى و هم غير متناهى باشد .
اما دوم : هر شيئى كه متحد با غير آن شيئى شد لا بدّ با آن محدود مىشود و واجب الوجود محدود نيست ، پس معقول نيست كه با غير متحد شود ؛ خصوصا كه با آنچه متحد مىشود از اجسام صغيرهء ضعيفه باشد ، مانند اجسام بشرى كه واجب با آن عظمت كه مبدأ وجود موجودات از ارض و سماوات است و با آن كليهء موجودات قائم است ، تنزّل كرده با اين همه ضعف و عجزى كه لازمهء اجسام بشرى است و قوّت و قدرت به چيزى ندارد ، اتّحاد پيدا نمايد .
پس نصارى كه قائلند واجب الوجود واحد است و عبارت از « اللّه » است و او سه تاست ، اللّه : اب ؛ عيسى : پسر ؛ روح القدس . اين سه وجود را مىگويند يكى است و عنوان يكى بودن سهگانگى را محفوظ مىدارند . مىگويند سه وجود يكى است ، و يك وجود سه تاست . اين اعتقاد تناقض و بذاته غير معقول است و تصورش ممكن نيست ، زيرا عقل جازم است كه « سه » غير از « يك » است و يك غير از « سه » است ؛ « سه » برگردد « يك » بشود عقلا محال است و اين امر فطرى است ، حتى طفل شيرخوار تميز مىدهد كه « يك » غير از « دو » است ، وقتى كه پستان مادر را مىمكد و شير را در آن كمتر مىبيند آن را رها كرده پستان ديگر مادر را مىگيرد ، چون با فطرت تشخيص مىدهد كه « دو » غير از « يك » است .
لذا در اين عصر ما ، علم هر قدر رو به ترقّى مىرود ، عقيدهء نصارى رو به تنزّل و انحطاط و اضمحلال مىگذارد ، به خلاف عقايد اسلامى كه هر قدر علم ترقّى مىكند اعتقادات اسلامى هم رو به ترقّى مىرود ، چون موافق علم و عقل و فطرت است .