بدان اى برادر ! كه انسان مركّب است از دو چيز « 1 » : يكى همان بدن محسوس مشاهد ، كه از سنخ عالم ماديّات است ؛ و ديگرى نفس ناطقه كه او را « روح » هم مىگويند و از عالم مجرّدات است .
و هر يك از اين دو را « لذّت » و « الم » است كه مخصوص به اوست . و چون « لذّت » عبارت است از ادراك چيزى كه ملايم و مناسب آن مدرك باشد . و « الم » ادراك هر چيزى است كه منافى و ناگوار آن مدرك باشد .
[ لذّات جسمانيّه ]
لهذا « لذّات بدن » كه او را لذّات جسمانيّه گويند ، هر لذّاتى است كه ملايم قواى جسمانيّه باشد و مناسب آنها باشد و مدرك او هم قواى جسمانيّه باشد .
مثل : لذّات اكل و شرب مأكولات و مشروبات لذيذه ، كه مدرك آن قوّهء ذائقه
هامش
( 1 ) . بلكه تحقيق آنست كه انسان مركب از سه چيز است : روح ، و جسد عنصرى مادى ، و بدن مثالى برزخى ؛ كه در هر جسم زندهء مادى عنصرى جسم ديگر بسيار شفاف و لطيفتر و رقيقتر از هوا وجود دارد كه او برزخ و حائل است ميان جسم مادى ثقيل و روح مجرد خفيف و او همان بدن مثالى برزخى است كه مانند همزهء وصل است ، ميان روح مجرد از ماده ، ذاتا كه تعلق دارد بر آن از جهت تصرف ؛ و ميان بدن مادى ، ذاتا كه آلت روح است تعلقا و تصرفا . و آن بدن جسمانى بسيار لطيف برزخى ، كه قوانين ماده در آن جارى و سارى نيست ، همان بدن است كه بعد از آنكه نفس ناطقهء انسانى ، يعنى روح و حقيقت انسان ، علاقهء خود را از بدن جسمانى مادى قطع كرد در آن بدن برزخى ، با هم بنحو اتحاد ، تا روز قيامت باقى است و در عالم برزخ يا معذّب به عذاب و عقاب برزخى گرفتار است ؛ يا