2 . طريق افضليّت
امّا طريق افضليّت علىّ بن أبي طالب - عليهما السلام - از آن ظاهرتر و واضحتر است كه محتاج به بيان و دليلى باشد . و اشرفيّت اسد اللّه الغالب از آن باهرتر و لايحتر است كه افتقار به بيّنه و برهانى داشته باشد . دشمنان او از راه بعض و كينه ، سعى تمام در اخفاء فضايل او داشتند و دوستان او از روى خوف و تقيّه ، جدّ و اهتمام در عدم اظهار محاسن او نمودند . و با وجود اين ، مناقب و مآثر او جميع خانقين را فرو گرفته ، و محامد و مفاخر او كلّ ثقلين را احاطه كرده است . كتب و اساطير مخالف و موافق به تعداد كمالات و كرامات او ناطق ، و زبر و طواميل مبطل و محقّ ، بر احصاء معجزات و خوارق عادات او متّفق .
كدام كتابيست كه مزيّن به لئالى مدايح و فضايل او نيست و كدام دفتريست كه موشّح به جواهر مكارم و فواضل او نه . مصنّفى را نديدهايم كه محتوى بر ذكر صفات حميدهء او نباشد و مؤلّفى را بر نخوردهايم كه منطوى بر نقل خصال پسنديده او نبود .
ابن ابى الحديد « 27 » كه از اكابر اهل سنّت است گفته است كه :
« فضايل آن جناب به حدّى است كه متعرّض ذكر و بيان او گرديدن سماجت « 28 » است .
چه گويم در شأن كسى كه دشمنانش اعتراف و اقرار به فضائل او نمودهاند و خصمان او انكار فواضل او نمىتوانند نمود . و بنى اميّه با وجود اينكه شرق و غرب عالم را مالك شدند و غايت سعى در
هامش
( 27 ) . عز الدين عبد الحميد بن محمد بن محمد بن الحسين بن ابى الحديد مدائنى از اكابر علماى اهل سنّت ، معتزلى مذهب و به مذهب خويش در قصيدهاى كه در مدح امير المؤمنين - سلام الله عليه - گفته تصريح كرده است ، آنجا كه گويد :و رايت دين الاعتزال و اننى * اهوى لأجلك كل من يتشيعولادتش در سال 586 ه و وفاتش در بغداد سال 655 ه و « شرح نهج البلاغهء » او از كتب بسيار مشهور و از شروح بسيار مرغوب آن كتاب مبارك است كه در اسلام ، بعد از قرآن مجيد ، اوّل كتاب است . و شرح وى مشتمل بر فوائد بىشمار بوده و خدمت بزرگى را به مقام عمل رسانيده است .
( 28 ) . « شرح نهج البلاغه » ، ج 1 ، ص 16 ، ط مصر ، دار الاحياء الكتب العربيه .