فصل پنجم در آداب تجارت
و آن يازده چيز است :
اوّل : كسى كه ارادهء تجارت داشته باشد ، اوّلا بايد تحصيل كند علم به مسائل تجارت را ،
تا كيفيّت كسب مال را بداند و عقد صحيح را از فاسد فرق كند ؛ زيرا كه به عقد فاسد ، مال داخل در ملك او نخواهد شد ، بلكه باقى خواهد بود بر ملك فروشنده ، پس تصرّف او در آن مال حرام خواهد بود . و همچنين به سبب ندانستن مسائل تجارت ، گاه هست كه مال او را ديگرى به غير حقّ مىخورد و همچنين گاه هست كه مرتكب ربا مىشود و گاه هست كه من حيث لا يشعر ، مرتكب معاصى ديگر مىشود .
مروى است از اصبغ بن نباته كه گفت : امير المؤمنين عليه السّلام روزى در بالاى منبر فرمودند كه : « اى گروه مردمان ، اوّل دانستن ، بعد از آن تجارت كردن » - و اين عبارت را سه مرتبه فرمودند - « به خدا قسم كه ربا در ميان اين امّت مخفىتر است از صداى پاى مورچه كه بر روى سنگ راه رود » . و بعد از آن فرمودند : « هر تاجرى فاجرى است و هر فاجرى در جهنّم ، مگر تاجرى كه حق خود را بگيرد و حقّ مردم را به مردم بدهد » « 1 » .
هامش
( 1 ) . الفقيه 3 : 121 / 15 ؛ وسائل الشيعة 17 : 381 / 1 .