باز مروى است از آن حضرت كه فرمودند كه : « بايد ننشيند در بازار مگر كسى كه داند كيفيّت خريدوفروش را » « 1 » .
و باز مروى است از آن حضرت كه فرمودند كه : « كسى كه تجارت كند به غير علم ، فرو مىرود در ربا » « 2 » ؛ همچنان كه كسى در گل فرو مىرود .
و نيز مروى است كه آن جناب - صلوات اللّه عليه - در كوفه هر روز صبح از قصر بيرون تشريف مىآوردند و در بازارها مىگشتند و بر دوش مبارك ايشان درّه بود - كه نوعى است از آلت ضرب كه بر مردم مىزنند - پس در هر يك از بازارها توقف مىفرمودند و ندا مىكردند كه : « اى گروه تاجران ، بترسيد از خداى » ، به مجرّد اينكه مردم صداى آن حضرت را مىشنيدند ، آنچه را در دست داشتند مىافكندند و از كارهاى خود بازمىايستادند و گوش و دل خود به كلام مبارك آن جناب عليه السّلام مىدادند ، پس آن حضرت مىفرمودند كه : « اى مردم پيش از خريد و فروخت ، طلب خير از خدا بكنيد و تحصيل كنيد بركت را به سبب سهولت نمودن در خريدوفروش و تفاوت نگذاريد در ميان خريداران و فروشندگان و زينت خود كنيد حلم و بردبارى را و بازايستيد از قسم خوردن و دورى كنيد از دروغ گفتن و بازايستيد از ظلم كردن و به انصاف سلوك كنيد با مظلومان و نزديك نشويد به ربا و تمام بدهيد كيل و وزن را و چيزى كم ندهيد و فساد مكنيد در زمين » . پس در هر يك از بازارها طواف مىفرمودند و اين كلمات را بيان مىكردند و بعد از آن رجوع به قصر خود مىفرمودند و متوجّه امور مردم مىشدند « 3 » .
دويم : سنّت است كه با همهء خريداران و فروشندگان به يك نحو سلوك كنند ؛
يعنى در خريدن و فروختن ، همهء مردم را به يك چشم ببينند . و سلوك كند با بزرگ و كوچك و فقير و غنى و كسى كه حرف بزند و ساكت باشد و كسى كه سماجت بكند
هامش
( 1 ) . الفقيه 3 : 120 / 9 ؛ وسائل الشيعة 17 : 382 / 3 .
( 2 ) . الكافي 5 : 154 / 23 ؛ وسائل الشيعة 17 : 382 / 2 .
( 3 ) . الفقيه 3 : 120 / 10 ؛ وسائل الشيعة 17 : 382 / 1 .