خواهد بود و شيره انگور در عوض خرما ؛ يعنى هر يك در مقابل غير جنس خود خواهند بود .
و جايز است كه آن شيرهاى كه از هر دو به عمل آمده باشد ، به يك كدام فروخته شود ، امّا به شرطى كه خرما يا انگور به قدرى كه قابليّتى داشته باشد ، زيادتر از شيرهء خود باشند ، كه آن زيادتى در مقابل شيرهء ديگرى واقع شود . مثلا هرگاه شيرهء خرما و انگورى كه وزن او ده من باشد بفروشيم به انگور ، و دانيم كه اين ده من ، شش من « 1 » او شيرهء انگور است ، بايد انگور از شش من قدرى زيادتر باشد تا آن قدر در مقابل شيرهء خرما باشد .
و فرقى نيست در اين حكمها ميان آنكه شيرهء خرما و انگور ممزوج يكديگر باشند به نحوى كه نتوان از يكديگر امتياز نمود ، يا اينكه هر يك از يكديگر جدا باشند ، امّا بر روى يكديگر فروخته شوند .
مسألهء نوزدهم : در آب و خاك و سنگ و چوب ربايى نمىباشد .
پس فروختن آب به آب و خاك به خاك و سنگ به سنگ و چوب به چوب مانعى ندارد « 2 » ، اگر چه در يك كدام زيادتى باشد .
و ربا در گل ارمنى مىباشد ، پس جايز نيست فروختن گل ارمنى به گل ارمنى با زيادتى . و در گل خراسانى اگر عادت جارى شده باشد كه او را به ترازو بكشند ، ربا خواهد بود و الّا فلا .
مسألهء بيستم : حق آن است كه جايز نيست فروختن هر جنس خشكى به تر از او ، با زيادتى و بىزيادتى ،
هرگاه دادوستد آن جنس به پيمانه يا به وزن بشود . مثل فروختن مويز به انگور ، و تمر كه خرماى خشك است به رطب كه خرماى « 3 » تازه است ، و گوشت خشك به گوشت تازه ، و نان خشك به نان تازه .
هامش
( 1 ) . الف : - « من » .
( 2 ) . طباطبايى : اگر موزون نباشند . حائرى : و مكيل نيز نباشد .
( 3 ) . ب : + « تر » .