نان ، با زيادتى . و همچنين جايز نيست فروختن آرد به نان ، با زيادتى ، امّا بىزيادتى ضرر ندارد .
و اين حكم در صورتى است كه آنچه از آن جنس ربوى به عمل مىآيد « 1 » ، دادوستد او هم به پيمانه يا به وزن باشد ، امّا هرگاه از جنس ربوى كه دادوستد او به پيمانه و وزن است ، چيزى به عمل بيايد كه دادوستد او به وزن و پيمانه نباشد ، در او ربا نخواهد بود ، مثل كرباس و جامه كه از پنبه به عمل مىآيد و جميع پارچهها و جامهها و قماشها كه از ابريشم به عمل مىآيد ، كه هيچ يك از آنها دادوستد به وزن و كشيدن نمىشوند ، پس فروختن آنها به يكديگر و فروختن آنها به ابريشم و پنبه با زيادتى و بىزيادتى ، هيچ ضررى ندارد و ربايى لازم نمىآيد .
مسألهء هفدهم : هرگاه دو چيز در حكم يك جنس باشند و دادوستد يكى از آنها به پيمانه بشود و ديگرى به كشيدن ،
مثل گندم و آرد كه در حكم يك جنساند و گندم مكيل است و دادوستد او به پيمانه است و آرد موزون است كه دادوستد او به كشيدن است ، در اين صورت فروختن يكى از آنها به ديگرى ، با زيادتى ، بىصورت و نامشروع است . امّا هرگاه مقدار هر دو مساوى باشد ، ضرر ندارد و احتياط آن است « 2 » كه مقدار هر دو در وزن مساوى باشد نه در پيمانهء تنها ؛ زيرا كه اكثر آن است كه وزن يك پيمانه گندم تفاوت دارد با وزن يك پيمانه آرد .
مسألهء هيجدهم : هر چيزى كه عمل آمده باشد از دو جنس ربوى ، جايز است كه آن چيز را به آن دو جنس بفروشيم
و اگر چه در يك كدام زيادتى باشد . مثل اينكه شيرهاى كه به عمل آمده باشد از انگور و خرما به نحوى كه آن دو شيره يكى شده باشد ، جايز است كه فروخته شود به خرما و انگور ، و اگر چه در آن شيره يا در خرما و انگور زيادتى باشد و اين ضرر ندارد ، به اعتبار اينكه شيرهء خرما در عوض انگور
هامش
( 1 ) . ب : - « به عمل مىآيد » .
( 2 ) . طباطبايى ، حائرى : در صورت مفروضه اقتصار بر كيل هر دو نكند ؛ زيرا كه بيع موزون به كيل جايز نيست ، اگر چه عكس آن جايز است ، و لكن از حيث ربا احوط مراعات مساوات در هر دو است . بلى ، انطباق مثال مذكور بر صورت مسأله معلوم نيست .