مشايخ و اساتيد محقّق اردبيلى
با كمال تأسف نقطههاى ابهام زيادى در زندگى اين محقق بزرگ به چشم مىخورد كه به بعضى از اينها اشاره مىكنيم . با وجودى كه مقدس اردبيلى يك عالم بزرگ شيعه است و از شهرت بسزايى برخوردار بودهاند در عين حال تاريخ ولادت ايشان و نشو و نماى ايشان در بلده اردبيل روشن نيست ، و همينطور كيفيت تحصيل ايشان و مدت اقامت ايشان در حوزههاى علميه ايران و اينكه پيش كدام استاد درس خواندهاند ، و سطوح عاليه و متوسطه را نزد كدام يك از اساتيد و علماى زمان خواندهاند معلوم نيست فقط از بعضى از نوشتهها استفاده مىشود كه در حوزه علميه شيراز نزد دانشمند و فيلسوف جمال الدّين محمود كه از شاگردان فيلسوف نامى جلال الدّين دوانى بوده معقول و كلام و فلسفه خواندهاند ، ولى مقدار اقامت ايشان در شيراز معلوم نيست .
و نيز معلوم نيست از چه تاريخى از ايران عازم نجف اشرف شدند و نيز چه مدتى دوران تحصيل و طلبگى ايشان در نجف بوده ، و روشن نيست كه اساتيد ايشان چه كسانى بودهاند . آنطورى كه از كتب تراجم مانند روضات الجنات و امل الآمل و اعيان الشيعه و غير اينها استفاده مىشود كه در نجف اشرف نزد بعضى از تلامذهء شهيد ثانى رحمه اللّه و فضلاى مشاهد مشرفه درس خواندهاند . فقط نام يك نفر از فضلاى شاگردان شهيد ثانى به نام سيد على صائغ قدّس سرّه كه محقق اردبيلى از ايشان اجازه روايتى گرفته است روشن مىباشد ، در صورتى كه معمولا يك طلبه در طول مدت تحصيلش اساتيد زيادى دارد كه در علوم مختلف اسلامى از آنان استفاده مىكند .
از جمله علمايى كه هم بحث و شريك درس ايشان بودهاند دو نفر نام برده شدهاند : اول دانشمند بزرگ ملا عبد اللّه يزدى صاحب كتاب حاشيه بر تهذيب المنطق تفتازانى ؛ و دوم عالم بزرگ ملا ميرزا جان باغنوى بوده است .
علت اين ابهامات چيست معلوم نيست ، ولى نگارنده معتقد است اينها بىجهت و تصادفى نيست اولا ممكن است علل سياسى داشته باشد ؛ و يا از