« مقدس » ، فضيلتساز نيست بلكه مقام علمى اين فقيه جليل القدر را تنزّل داده و در مرتبهاى قرار مىدهد كه گويا ايشان هيچ اطلاعى از « فقه » و مسائل شرعى نداشته است !
محدث جليل القدر شيخ عباس قمى مىنويسد :
« مولانا [ مقدس اردبيلى ] در يك سفرى از اسفار خود به كاظمين مالى [ چهار پايى ] كرايه كرده بود و صاحبش همراه نبود . چون خواست از كاظمين بيرون شود يكى از اهل بغداد كاغذى به وى داد كه به نجف اشرف برساند . مولانا آن كاغذ را گرفت لكن پياده به نجف رفت و مركوب را سوار نگشت و فرمود من از « مكارى » اذن حمل رقيمه [ نامه ] را نداشتم .
همو گويد : كه من در « تحفة الاحباب » « 1 » در حال ثقه جليل « صفوان بن يحيى » نگاشتم شبيه به اين را از ورع آن بزرگوار در حمل دو دينار . » « 2 »
علامه محقّق سيد محسن امين عاملى در « اعيان الشيعه » بعد از نقل اين داستان مىفرمايد :
« اگر اين حكايت دربارهء « صفوان » درست باشد دربارهء مقدس اردبيلى با آن شأن و مقام فقهىاش صحيح نيست و به نظرم چنين رواياتى از مبالغه و افراطهاى فاسد نشأت گرفته و بسيار بعيد است چنين مسائلى از اردبيلى به ظهور رسد كه اگر غير از اين باشد بايد گفت اين حكايت آنقدر كه مناسب و نزديك به نكوهش اردبيلى است سزاوار و مناسب مدح و تجليل از او نيست ، براى اينكه اين كار يك نوع كمعقلى و ابلهى است . » « 3 »
البته بايد گفت چنين داستانهايى هم دربارهء اصحاب امامان عليهم السّلام صحيح نيست و ما ناخودآگاه شخصيت امثال صفوان را تنزّل مىدهيم و ياران امامان عليهم السّلام
هامش
( 1 ) . « تحفة الاحباب فى نوادر الاصحاب » در احوال اصحاب پيامبر صلى اللّه عليه و آله و ائمه اطهار - سلام اللّه عليهم - مىباشد .
( 2 ) . « فوائد الرضويه » ، ص 24 و براى اطلاع بيشتر از احوال « صفوان » ر . ك : « رجال كشى » چاپ داورى قم ، ص 139 . و « قاموس الرجال » ، ج 5 / 505 .
( 3 ) . « اعيان الشيعه » ، ج 3 / 81 .