نيامده ولى قدر مسلم آن است كه وى از اعلام قرن دهم هجرى است و صاحب الذريعه دامت بركاته در كتاب « احيا الداثر من مآثر من فى القرن العاشر » ترجمهء وى را ايراد نموده است . « 1 »
شخصيت علمى محقق اردبيلى
از آنجا كه محقق اردبيلى در آسمان تقوا و معنويت اوج گرفته و زهد و قداست او زبانزد عام و خاص گرديده است - و با توجه به اينكه نوع متدينين عنايت و مجذوبيت خاصى نسبت به امور معنوى دارند تا دقائق علمى ، از اينرو شخصيت علمى - اين مرد بزرگ به طرز تأسفبارى از نظرها مخفى مانده است .
تنها بهعنوان ضربالمثل پرهيزگارى ، تنديس پارسايى كه - نمودار تمام ابعاد شخصيت او نيست - معرفى شده و بالاخره عنوان مقدس به خود گرفته است . « 2 » محققين والامقامى كه با شخصيت علمى و دقت نظر فقهى اين محقق آشنايى دارند مىدانند كه اگر بگوييم آن جناب در اين مجال مظلوم واقع شده است هيچگونه اغراقى نكردهايم . البته ما در تصريح به اين حقيقت تلخ تنها نيستيم و بزرگانى از علما قبل از ما متوجه اين نكته بوده و به مظلوميت او كه در واقع برگشتش به مظلوميت و محروميت مجامع علمى از تحقيقات رشيق و تدقيقات عميق اين فقيه بزرگ شيعه است تصريح فرمودهاند . محدث و رجالى بزرگ مرحوم نورى صاحب مستدرك مىفرمايد : شجرهء علم و تحقيقات اين عالم ربانى و فقيه محقق صمدانى زير انوار قدس و زهد و خلوص و كراماتش مدفون مانده
هامش
( 1 ) . تاريخ اردبيل ، ج 1 / 124 - 126 .
( 2 ) . قداست بىبديل و معنويت بىنظير وى دردسرى بزرگ و مظلوميتى ديگر نيز برايش درست كرده است و آن چسباندن قصههاى سخيف و سؤال برانگيز و احتياطهايى كه جز اضحوكه نمىتوان اسمى بر آن نهاد و با مقام شامخ و منيع فقهى محقق بلكه با اصول مسلمه در تعارض شديد است ، به ساحت او مىباشد . استاد بزرگ شهيد مطهرى نيز در بعضى از تأليفات خود متعرض كذب يكى از اين موارد شده است ؛ همچنان كه صاحب « اعيان الشيعه » علامه سيد محسن امين عاملى متعرض يكى ديگر شده و ساحت فقهى و علمى محقق اردبيلى را شديدا از آن تنزيه كرده است .